Japanapyna syýahat edenerinde Japans dilinde ýolbilermek üçin sorap bilmek, otele otag rezerwasion etmek ýa-da otly sistemasyny ulanyp bilmek bolsa, hemişelik has ýeňilleşir. Bu gollanma aeroportlary, jemgyýetiň transportini, otelleri we şäherlerde gezeş ýollaryny emin-emin suwutsuzlyk bilen gezmek üçin zerur Japans dilinde syýahat sözlemmeleri öwrendir. Siz Kyoto gidýän shinkansene minseňiz-de bolsa, ýa-da Tokyo metro labirintinde ýoluňyzy tabaşýakdysynyzsyz-da bolsa, bu sözlemmeler hem dilinde, hem-de türkmen medeniýetine hormat görkezmek bilen arabasynyzda iş salyp berýän köp zat biler.
Japansynyň dünýä derejeli transport merkitleri bilen arabasynyzda sözlemmeleri bilseňiz, gezmek has ýeňil bolur. Aeroportlar we otly berlerinde töwelek bolup görünmek mümkin, ýöne Japans işgärler polite ýol-gollanma berseňiz, gaty kömek berýärler.
空港はどこですか？
Kūkō wa doko desu ka?
Aeroport nirede?
'ū' ikiz ünmegi uzyn 'u' gokusyny galdyrýar. Sowal bildirmek üçin sözüň ahyryndaky 'ka' biraz ýokarylyk bilen aýtylmaly.
切符を持っています
Kippu o motte imasu
Meniň bilet bar
'Kippu' daky ikiz 'p' astyna sakyt durylyş. 'Motte' daky ikiz 't' arasyna biraz pajy galmaly.
いつ出発しますか？
Itsu shuppatsu shimasu ka?
Gurluşma wagty?
'Tsu' sesi ilatallygynda ýok. 'Cats' sözüniň ahyryndaky 'ts' sesini, ýöne sözüň başynyň üstünde aýtnyg.
タクシーが必要です
Takushī ga hitsuyō desu
Meniň taksi zerur
'Takushī' daky uzyn 'ī' 'ee' sesini galdyrýar. 'Hitsuyō' ikinci slagda ýokarylyk almaly.
Siz adaty ryokan-da ýa-da häzirki otelda ýaşajaksyňyz-da, bu sözlemmeler registrasiýa, soraş we meseleleri çözüp bilmegä kömek berýär.
予約があります
Yoyaku ga arimasu
Meniň rezerwasion bar
'Yoyaku' daky her slagg deň uly deňleşdirmeli. 'Arimasu' daky 'ri' ýumuşak, 'li' ýaly aýtylmaly.
荷物を失くしました
Nimotsu o nakushimashita
Meniň ýükü ýitirilen
'Nimotsu' daky 'tsu' sesini aýtmaly. Keçit zamanynyň ahyr 'mashita' daky 'shi' üstünde ýokarylyk.
何時に着きますか？
Nanji ni tsukimasu ka?
Sag wagtyda?
'Nanji' 'sag wagty' dimegi. 'Tsukimasu' daky 'tsu' sözüň başynyň, bu ilatallygynda başga goyýar.
チェックインをお願いします
Chekku in o onegai shimasu
Registrasiýa, ötinemiz
'Chekku in' ilatallyk dilinden alnan. 'Onegai' 'oh-neh-guy' ýaly, ýöne simek aksa.
Japans şäherlerinde gezmek
Japans şäherleri aňyryp berilýän ýagdaýda bolup biler, esasanam uly stansion töwereginde. Bu sözlemmeler ýoluňyzy tapyp, adamlardan gollanma soranyp we orientasiýa gowa bolmagynyzda kömek berýär.
'Michi' 'ýol' ýa-da 'ýoly' anglamasy. 'Mayoimashita' dört slagly, dürli stress ýok.
地図で教えてください
Chizu de oshiete kudasai
Karty-da görkez, ötinemiz
'Chizu' çalt, iki slagg. 'Oshiete kudasai' polite soragulynyň görnüşi.
まっすぐ行ってください
Massugu itte kudasai
Dört gitmäge, ötinemiz
'Massugu' daky ikiz 's' biraz pajy durylyş. 'Itte' 'git' görnüşi, buýrug üçin möhüm.
ここで止まってください
Koko de tomatte kudasai
Şu ýerde tola, ötinemiz
'Koko' 'şu ýer' anglamasy. 'Tomatte' daky ikiz 't' arasyna ownuk pajy durylyş.
角を曲がってください
Kado o magatte kudasai
Burçta gezmegiň, ötinemiz
'Kado' 'burch' anglamasy. 'Magatte' daky ikiz 't' pajy durylyş talap edýär.
Aralyk we yerleşim baradada soramak
Ýerleriň nädip uzak bolup barlandygyny we nirede bolup bargandygyny düşünmek, syýahat meýilnamalaşdyrmanyzda gaty kömek berýär. Bu sözlemmeler mesafeleri we wagytlaryny aňlamakda kömek berýär.
どのくらい遠いですか？
Dono kurai tōi desu ka?
Nädip uzak?
'Tōi' daky 'ō' galdyrylan. 'Kurai' 'koo-rye' ýaly aýtylýan, 'eye' bilen ökemesi.
渋滞はありますか？
Jūtai wa arimasu ka?
Mashina jemlemesi bar-dy?
'Jūtai' uzyn 'ū' sesi bar. Bu sözlemme 'jemlemesi' dymak, söz-söz aýdylgy.
駐車できますか？
Chūsha dekimasu ka?
Men şu ýerde makina duralmaga bolam-dy?
'Chūsha' galdyrylan 'ū' bar. 'Dekimasu' 'edip bilmek' anglamasy we köp kontekstlerde işjeňe gelýär.
片道ですか？往復ですか？
Katamichi desu ka? Ōfuku desu ka?
Bir tarap-dy? Getir-gelmek-di?
'Katamichi' dört slagg, ähli deň. 'Ōfuku' başynda uzyn 'ō' bar.
Wagyt we meýilnamalaşdyrmak
Tepilmen Japanysynynyň şerifi. Bu wagyt bilen bagly sözlemmeler meýilnamalary düzülmekde, schedullary düşünmekde we medeniýetiň tepilmeniňe hörmät görkezmekde kömek berýär.
今何時ですか？
Ima nanji desu ka?
Häzir sagat näç?
'Ima' 'häzir' anglamasy. 'Nanji' 'nan' (näme) we 'ji' (sagat) birleşmesi.
また明日
Mata ashita
Ertesi gün gözleşer
Arassyz we simek. Her slagg deň uly, bölünmeli stress ýok.
今じゃなくて、後で
Ima janakute, ato de
Häzir däl, soňra
'Janakute' 'desu' niň oňolygy görnüşi. 'Ato de' 'soňra' dymak.
もうすぐです
Mō sugu desu
Çalt galar
'Mō' uzyn 'o' sesi bar. 'Sugu' 'gözegeli' ýa-da 'çalt' anglamasy, her iki slagg çalt we deň.
Zatlary tapmak we ulanyp bilmek
Zatlar tapyp bilmek üçin kömek soranyňyzda, zatlar nirede bolup bargandygyna düşünmekde ýa-da goldaw alynynda, bu sözlemmeler öňe gidip bilmekde kömek berýär.
どこに置きましたか？
Doko ni okimashita ka?
Ony nirede goýdyňyz?
'Okimashita' 'goý/ýer' soň zamanynyň. 'Ki' ýumuşak, 'key' dimiş ýöne gysga.
見つかりません
Mitsukarimasen
Tapy biledim däl
'Tsu' sesini ýene dä. 'Masen' niň oňolygy ahyrynyň, 'mah-sen' bilen ýumuşak 'n'.
誰か助けてください
Dareka tasukete kudasai
Adama kömek soraly-my?
'Dareka' 'adama' anglamasy. 'Tasukete' 'kömek' görnüşi, soragulynyň görnüşi.
これを使ってください
Kore o tsukatte kudasai
Muny ulanyp biler, ötinemiz
'Tsukatte' 'ulanyp' soňry görnüşi. 'Tsu' başynyň sesi gysga dä gaty möhüm.
Tips
Sora talabyna görä partikulýalaryň ulanylmagy: Türkmençe «nirä», «nirede», «niräden» sözleri bilen ýer bildirýäris, ýöne ýapon dilinde takyk partikulalar ulanylýar. Syýahat wagtynda möhüm bolan «wa» (tema), «ni» (ugur ýa-da takyk wagt), «de» (hereketiň ýeri), «e» (tarap) tapawutly manylar berýär. «Eki ni imasu» diýmek stansiýada durýandygyňyzy, «eki e ikimasu» bolsa stansiýa tarap barýandygyňyzy aňladýar. Bu takyklyk nawigasiýa üçin zerur.
Hormat sorag görnüşleri: Ýapon dilinde sorag ýa-da haýyş edilende aýratyn «te-form + kudasai» gurluşy ulanylýar, mysal üçin «oshiete kudasai» (haýyş edýärin aýdyň), «matte kudasai» (garaşyň). Türkmençe «haýyş edýärin» sözüni goşsak ýeterlik, ýöne ýapon dilinde bu gurluş hökmany. Munuň ýok bolmagy gödek ýa-da hormatsyz ses çykarýar, esasanam myhmanhanada ýa-da ýolbaşçylyk soranymyzda. Syýahatçylar üçin bu iň möhüm nokat.
Subýekt düşürilmegi: Türkmen dilinde hem subýekti düşürip bileris («ýoldan azdym» diýende «men» diýmezlik), ýöne ýapon dilinde bu has giňden ulanylýar. «Mayoimashita» diňe «azdym» diýmek üçin ýeterlik. Ýaponlar «watashi» (men) diýmegi çagaça hasaplaýar. Syýahat sözlemlerinde «Tokyo ni ikitai desu» (Tokiä gitmek isleýärin) diýmek tebigy, subýekt gerek däl. Bu iki dilde-de meňzeş ýöne ýapon dilinde has yzygiderli.
«Tsu» sesi: Türkmen dilinde bolmadyk «tsu» sesi syýahat sözlerinde köp duş gelýär: «kippu» (bilet), «tsuku» (ýetmek), «chizu» (karta). Bu ses iňlis dilindäki «cats» sözüniň soňundaky «ts» ýaly, ýöne bogunyň başynda ulanylýar. Türkmenler köplenç munuň ýerine «su» diýýärler, emma nädogry. «Tsunami» sözi bu sesiň nusga mysaly. Goşa çekimsizlikler hem möhüm: «kite» (gel) we «kitte» (marka) düýpgöter başgadyr.
Sorag düzülişi: Türkmençe «bilediňizmi?» diýip intonasiýany üýtgedýäris, ýöne ýapon dilinde söz tertibi birmeňzeş galýar we diňe «ka» goşulýar. «Kippu ga arimasu» (bilet bar) + «ka» = «Kippu ga arimasu ka?» (bilet barmy?). Şeýle-de bolsa, «ka» üstünde ýeňil intonasiýa göterilýär. Resmi ýagdaýlarda «ka» goşmak hörmetlilik üçin zerur, ýöne dostlaryň arasynda diňe intonasiýa üýtgedilýär, türkmençe ýaly.
Japans dili syýahatçy üçin deňeleme-de ýeňil-de?
Japans diliniň konpleks dil diýip tanallygy bar. Ýöne zerur syýahat sözlemmeleri üçin gaty eýýem gowy. Eshitdirmek ýeňil, eger-de 'tsu' we uzyn ünmegini alyp salyp bilseňiz. Söz tertiplemesi başgadyr: obýekt-fellik-tutuş ýerine tutuş-fellik-obýekt, ýöne birneme ýöreleri öwrenip alyp bilseňiz, hemişelik şeýle galyr. Çyndan-da kynç ýeri yazylş sistemasy: ýöne syýahatçy bolup, soplygyňyz we romanizasiýasy bilen işläp biler. Japans dilinde üneltmek ilatallygynda durmuş diline köp aýrylyk tutmasa. Iňgilis diline söýengen adamlar üçin iň kynç ýeri hörmät derejeleri bolup, ýöne tutuş polite görnüşleriň bilen ('desu/masu' stili) bilen ýetip-de berýär we barça syýahat ýagdaýlarynda işleýär. Iň merkezi: Japans adamlary diliniň ykbalyny bilmekge uly hörmät goýarlar, şonuň üçin bir az ýalnyş üneltme-de hörmät we goldaw almarsyňyz.
Frequently asked questions
Japansyna gitmek üçin Japans dilini öwrenmeli-mi?
Japansyna gitmek üçin, esasanam uly şäherlerde (Tokyo, Kyoto) Japans dilini degişli bilmek zerur däl. Köp belliler ilatallykda we syýahatçylarynyň topalarynda işgärleriň köplenç ilatallyk dilini gapýarlar. Ýöne Tokyo we Kyoto çykmasa, ilatallyk gaty serek bolup gelýär. Ýoluňyzy tapyp bilmek, iş emri etmek we empossibilitälesi çözmek üçin bazanyň sözlemmeleri bahasyz. Şeýleçe-de, Japans sözlemmeleri berseňiz, adamlary hörmät görkezmek we hökmünde kömekçi bolmagyna getirýär.
Syýahatçylar üçin iň möhüm Japans sözlemmeler näme?
Iň möhüm sözlemmeler: polite soragulynyň ('kudasai' görnüşi), ýer soraşynyň ('doko desu ka' - 'nirede') we umumy garpylarynyň 'sumimasen' (sagşynyňyz), 'arigato gozaimasu' (sag) we 'wakarimasen' (düşünimedim). Ýolumy tapalyp bilmedim ('mayoimashita') we kömek soranyň ('tasukete kudasai') empossibilitälesi öňe getirýär. 'Kore o kudasai' (bu, ötinemiz) köplenç söz bilen satyn almak we iş oda işlemek üçin gowy.
Japans dilinde üneltme ilatallygyna agyr-dy?
Japans dilinde üneltme aslynda ilatallygyna has ýeňil. Umumy sesler ilatallykda bar, ýöne 'tsu', 'r' sesi we uzyn ünmek aýrylyk. Japanysynynyň bäş ünmegi bar (ilatallygynda ondan köp), we hemişelik şeýle aýtylýar. Kitap tonusy ýok (kitapcada ýaly). Asyl kynç ýeri: Japanysynynyň ritmi, çünki her slagg deň wagyt almaly, ýöne ilatallyk stress-amaç. Sobyga bilen, ilatallygyna söýengen adamlar gat çalt düşünilýän üneltmä eýeşýärler.
Syýahatta Japansa polite dilini nähli ulanyp bilmeli?
Hemişelik 'desu/masu' görnüşleri tutuşly, otella, restoranda we tanyşlaňyzynyň işgärlerine polite. Polite soragulynyň üçin verb-iň 'te' görnüşine 'kudasai' goşyň. Hemişelik adamdan olarynyň ünsüne çekmek üçin 'sumimasen' aýtylyp başlaň. Casual görnüşleri çenli dostlarynyz bilen ulanyryň. Gowy ýagy: syýahatçy bolup, işgärleriň polite-ne degişli täsir etmese, polite görnüşler ulanyp çekinge bolmajak. Otel we restoran işgärleriň köplenç keigo (gaty polite) ulansalar-da, siz şu deňe eçilmäli däl.
Japansyna diňe romanizasiýa bilen gip bilerm-mi?
Hawa, bolmajak. Hiragana öwrenmegiňiz uzak wagtda kömek bergese-de, syýahatçylar üçin romanizasiýa (romaji) duruşly ýeterlik. Köp gollanma kitapy we applar romanizasiýa ulansalar-da, siz Character çyzsyz gapyp bilersiz. Ýöne meňli bellileriň karaketeri tanap bilmek gezmekde gat kömek berýär, meselem: 'exit' (出口), 'entrance' (入口), 'toilet' (お手洗い/トイレ), 'otly' (駅). Japansynynyň köp bellileri, esasanam transport merkezlerinde, romanizasiýa ýa-da ilatallyk hil bilen çaply bar.