Япон руу аялах үед чиглэл асуух, зочид буудлын өрөө сууруулуулах, галт тэрэгээр явах гэх мэт байдаг бол Япон хэлээр яриж чадвал маш хялбар болно. Энэ гарын авлагаас та нисэхийн буудал, олон нийтийн тээвэр, зочид буудал, хотын замналд явагдах үндсэн үгсийг сурах болно. Киото руу шинкансэнээр явагаас эхлээд Токиогийн метроны сүлжээнд явах хүртэл, эдгээр үгсүүд танд үр дүнтэй ярилцахад тусална. Тэдгээр нь мөн Японы соёлд хүндэтгэл үзүүлэхэд туслах болно.
Агуулга
Нисэхийн буудал ба галт тэрэгний станцид
Японы ертөнцийн хэмжээний тээврийн төвүүдэд явах үед эдгээр үндсэн үгсийг мэдэхэд маш тус болно. Нисэхийн буудал ба станцууд өндөр давхар байж болох ч Японы ажилтнууд сайн туслах дургүй байдаггүй.
空港はどこですか？
Kūkō wa doko desu ka?
Нисэхийн буудал хаана байдаг вэ?
'Kūkō' дахь давхар 'ū' нь 'u' гэсэн дуу уртааш болно. Асуулт мөнцөн төгсдөг 'ka' үгийг арай өндөр өнгөлөл хийнэ.
切符を持っています
Kippu o motte imasu
Миний аль наад тасалбар байна
'Kippu' дахь давхар 'p' хатуу сулдаж цэгцэглэгддэг. 'Motte' дахь давхар 't' хооронд жаахан тогтоо оруулна.
いつ出発しますか？
Itsu shuppatsu shimasu ka?
Хэзээ явах вэ?
Англи хэлэнд 'tsu' гэсэн дуу байхгүй. 'cats' үгийн төгсгөлийн 'ts' дууг таслалаар эхлүүлж үзээрэй.
タクシーが必要です
Takushī ga hitsuyō desu
Таксигүй үнэ биш байна
'Takushī' дахь урт 'ī' нь 'ee' дуу удаан байна. 'Hitsuyō' нь хоёр дахь слогийг сонсуулдаг.
電車が遅れています
Densha ga okurete imasu
Галт тэрэг удлаж байна
'Densha' нь давтамал сайн ярина. 'Okurete' дахь 'rete' сүг хатуу зогсоохгүй сайн урсвал урсина.
Зочид буудал ба байршуулалт
Уламжлалт рёкан эсвэл орчин үеийн зочид буудалд сууртал эдгээр үгсүүд нь регистрийн үйлчилгээ, асуултыг шийдвэрлэхэд тусална.
予約があります
Yoyaku ga arimasu
Миний сүүлчүүлсэн захиалга байна
'Yoyaku' нь ижил ба биеийн дууна. 'Arimasu' дахь 'ri' нь нэлээд зөөлөн сулдаг.
荷物を失くしました
Nimotsu o nakushimashita
Миний ачаа алдагдсан
'Nimotsu' дахь 'tsu' нь дахин харагдана. Өнгөрсөн цаг 'mashita' нь 'shi' хэсэгт сонсуулна.
何時に着きますか？
Nanji ni tsukimasu ka?
Хэзээ ирэх вэ?
'Nanji' нь 'ямар цаг' гэсэн үг. 'Tsukimasu' дахь 'tsu' нь үгийн эхэнд байдаг.
チェックインをお願いします
Chekku in o onegai shimasu
Дугтуй үйлчилгээ хүсч байна
'Chekku in' нь англи хэл дээрээ. 'Onegai' нь 'oh-neh-guy' гэж сонсуулдаг ч сайн урсвал урсуулна.
Япон хотуудад явах
Япон хотууд нь нарийн замтай байдаг ба ялангуяа том станцын орчимд эргэлддэг. Эдгээр үгсүүд чиглэл асуух, эргэлддэг үед оүстөж байдал засахад туслана.
バス停はどこですか？
Basu tei wa doko desu ka?
Автобусны буудал хаана байдаг вэ?
'Basu' нь англи 'bus' үгээс гаралтай. 'Tei' нь 'tay' гэж сонсуулдаг ба 'буудал' гэсэн үг.
道に迷いました
Michi ni mayoimashita
Миний замаа алдагдсан
'Michi' нь 'замаа' эсвэл 'гарах замаа' гэсэн үг. 'Mayoimashita' нь дөрвөн слог байдаг.
地図で教えてください
Chizu de oshiete kudasai
Газрын зургаар үзүүлнэ үү
'Chizu' нь хурдан хоёр слог. 'Oshiete kudasai' нь сайн сүүлчүүлсэн асуулт хэлбэр юм.
まっすぐ行ってください
Massugu itte kudasai
Шулуун явна уу
'Massugu' дахь давхар 's' нь жаахан тогтоо оруулна. 'Itte' нь 'явах' үгийн te-хэлбэр юм.
ここで止まってください
Koko de tomatte kudasai
Энд зогс уу
'Koko' нь 'энд' гэсэн үг. 'Tomatte' дахь давхар 't' нь тогтоо оруулна.
角を曲がってください
Kado o magatte kudasai
Буланд эргүүлэнэ үү
'Kado' нь буланг гэсэн үг. 'Magatte' нь 'эргүүлэх' үгээс гаралтай давхар 't' байдаг.
Зай ба байршлын талаар асуух
Газруудын зайг ойлгох ба хаана байдаг болохыг мэдэх нь аялалын төлөвлөгөө сайн болго. Эдгээр үгсүүд зайг хэмжээ ба цагийг мэдэхэд туслана.
どのくらい遠いですか？
Dono kurai tōi desu ka?
Хэр хол байдаг вэ?
'Tōi' дахь 'ō' нь урт дуу. 'Kurai' нь 'koo-rye' гэж сонсуулдаг.
渋滞はありますか？
Jūtai wa arimasu ka?
Машинаа сос байдаг уу?
'Jūtai' нь урт 'ū' дуу байдаг. Энэ нь машинаа сосыг гэсэн нийлмэл үгс юм.
駐車できますか？
Chūsha dekimasu ka?
Энд машинаа паркаж болох уу?
'Chūsha' нь урт 'ū' дуу. 'Dekimasu' нь 'хийж болно' гэсэн үг.
片道ですか？往復ですか？
Katamichi desu ka? Ōfuku desu ka?
Нэг чиглэлт уу? Урвуу билээ уу?
'Katamichi' нь дөрвөн слог ижил ачаатай. 'Ōfuku' нь урт 'ō' дуу эхлэлтэй.
Цаг ба төлөвлөгөө
Цагийн тухай үзэлүүлэгдэх нь Японд маш чухал. Эдгээр үгсүүд цаг хамтын төлөвлөгөө сайн хийх ба соёлыг хүндэлэхэд туслана.
今何時ですか？
Ima nanji desu ka?
Одоо хэдэн цаг байдаг вэ?
'Ima' нь 'одоо' гэсэн үг. 'Nanji' нь цагийн асуултын үгс юм.
また明日
Mata ashita
Маргааш уулзацгаая
Ихэвчлэн ба эргэлдүүлэлт. Слог ижил ачаатай байдаг.
今じゃなくて、後で
Ima janakute, ato de
Одоо биш, дараа болсон
'Janakute' нь 'байхгүй' үгийн сөргөлчлөл хэлбэр. 'Ato de' нь 'дараа' гэсэн үг юм.
もうすぐです
Mō sugu desu
Удахгүй байна
'Mō' нь урт 'o' дуу. 'Sugu' нь 'удахгүй' гэсэн үг ба давхар дуу юм.
Зүйлс олох ба ашигла
Зүйлс олох ур чадвар, оршинсанг асуух, туслалцах үед эдгээр үгсүүд танд сайн туслана.
どこに置きましたか？
Doko ni okimashita ka?
Хаана байрлуулсан бэ?
'Okimashita' нь өнгөрсөн цаг 'байрлуул'. 'Ki' нь нэлээд зөөлөн дуу юм.
見つかりません
Mitsukarimasen
Олж чадахгүй байна
'Tsu' дуу дахин. 'Masen' нь сөргөлчлөл төгсөгч 'mah-sen' юм.
誰か助けてください
Dareka tasukete kudasai
Хэнийг нэгэн туслалцана уу
'Dareka' нь 'хэнийг нэгэн' гэсэн үг. 'Tasukete' нь 'туслалцаа' үгийн te-хэлбэр юм.
これを使ってください
Kore o tsukatte kudasai
Үүнийг ашиглана уу
'Tsukatte' нь 'ашиглах' үгээс гаралтай. 'Tsu' нь эхэнд байдаг.
Зөвлөмжүүд
Дуудлагын үгс: Япон хэлэнд аялалын үеийн эелдэг хандлагыг илэрхийлэхэд дуудлагын үгс маш чухал байдаг. Монгол хэлнээс ялгаатай нь япончууд олон төрлийн эелдэг хэлбэрийг ашигладаг. Жишээлбэл, зочид буудалд хандахдаа 'суみません' (сүмимасэн) гэж хүнд гомдоож байгаагаа илэрхийлж, дараа нь 'お願いします' (онэгайшимасү) гэж гуйлтаа дуусгадаг. Монгол хэлнээ бид 'уучлаарай, гуйя' гэж энгийнээр хэлдэг боловч япон хэлэнд энэ хэлбэрүүдийг давтан ашиглаж, энэ нь эелдэг байдлын гол илэрхийлэл болдог. Аялал жуулчлалын үеэр эдгээр хэлцийг өдөр бүр хэдэн арван удаа хэрэглэх тул эхлээд эдгээрийг сайн эзэмших хэрэгтэй.
Чиглэл заах үгс: Япон хэлний чиглэл заах систем монгол хэлнээс эрс ялгаатай байдаг. Монгол хэлэнд бид 'баруун, зүүн, урд, хойд' гэж дөрвөн үндсэн чиглэлийг ашигладаг бол япончууд 'みぎ' (миги), 'ひだり' (хидари), 'まっすぐ' (массүгү) буюу баруун, зүүн, шулуун гэсэн үгсийг илүү их хэрэглэдэг. Метро болон галт тэрэгний буудал дээр чиглэл олоход 'どちら' (дочира) гэдэг асуултын үг маш чухал. Өгүүлбэрийн дараалал нь эсрэгээр байх нь сонирхолтой: '駅は右です' (эки ва миги дэсү) буюу 'буудал нь баруун тийш байна' гэхдээ монголоор бид 'баруун тийш буудал байна' гэж хэлдэг. Энэ өгүүлбэрийн дарааллыг сайн ойлгох нь замаа олоход чухал.
Дууны системийн ялгаа: Япон хэлний авианы систем монгол хэлнээс хамаагүй энгийн боловч зарим дуунуудыг ялгахад бидэнд хүндрэл учирдаг. Монгол хэлэнд богино ба урт эгшиг хоёрын ялгаа байхгүй боловч япон хэлэнд энэ нь утгын өөрчлөлт авчирдаг. Жишээлбэл, 'おばさん' (обасан) гэдэг нь нагац эгч, харин 'おばあさん' (обаасан) нь эмээ гэсэн утгатай. Мөн япон хэлний 'р' дуу нь монголын 'р' дуунаас өөр, илүү зөөлөн, 'л' дуунд ойр сонсогддог. Бидний хувьд 'つ' (цү) болон 'ち' (чи) гэсэн дуунуудыг ялгахад анхны үед хэцүү байдаг учир нь монгол хэлэнд ийм нарийн ялгаа байхгүй.
Тийн ялгалын систем: Япон болон монгол хэлний хоорондох хамгийн том ялгаануудын нэг бол тийн ялгалын систем юм. Монгол хэлэнд бид 'та' гэж зөвхөн нэг эелдэг хэлбэр ашигладаг бол япон хэлэнд үүнээс олон давхар түвшин байдаг. Үйл үгийн төгсгөл нь хэнтэй ярьж байгаагаас шалтгаалан өөрчлөгддөг: 'たべる' (табэрү) нь найзуудтай ярихад, 'たべます' (табэмасү) нь эелдэг хэлбэр, 'めしあがる' (мэшиагарү) нь илүү өндөр хүндэтгэлтэй хэлбэр юм. Аялал жуулчлалын үеэр дэлгүүр, зочид буудал, ресторанд үйлчлэгчидтэй харилцахдаа эдгээр ялгааг ойлгох нь үнэхээр чухал. Монголчуудын хувьд энэ нь шинэ ойлголт учир анхаарал хандуулах ёстой.
Төстэй дүрслэл: Япон болон монгол соёлд газар зүйн ойролцоо байдлаас үүдэлтэй зарим нийтлэг зүйлс байдаг боловч хэлний хувьд худал найзууд бага. Гэвч сонирхолтой нь монгол 'сайн' гэдэг үг япон 'さよなら' (саёнара) гэдэг үгтэй дуу хоолой хувьд төстэй сонсогдож болох ч утга нь огт өөр. Түүнчлэн 'ね' (нэ) гэдэг япон үг нь монголын 'нээ' гэдэгтэй адилхан сонсогдож, хоёулаа өгүүлбэрийн төгсгөлд хэрэглэгддэг боловч япон хувилбар нь зөвшөөрөл эсвэл баталгаажуулалт гуйж байгаа утгатай. Монгол 'тэр' гэдэг үг япон 'それ' (сорэ) гэдэгтэй бүтцийн хувьд ижил төстэй утга агуулдаг нь сонирхолтой.
Япон хэл аялалд хэцүү байна уу.
Япон хэл хүндрэлтэй гэсэн нэр төрөлтэй. Гэхдээ үндсэн аялалын зорилгоор энэ нь гайхалтай сайн ажилладаг. Авиа нь англи хэлийг сурагчдад харьцангуй хялбар байдаг. 'tsu' болон урт эгшиг үл эс. Үгийн дараалал өөр байна (сэдэв-объект-үйл үг). Хэрэв та хэдэн хэрэглээний үеүүд сурвал тэд байнга байдаг. Бичих систем ойлгохыг хүндрүүлдэг гэдэг нь үнэн. Гэхдээ аялагч байхдаа та бүрэн яриа болон латин үсэгджүүлэлтийг ашиглаж болно. Япон дуудлага нь англи хэлээс олон удаа жигд байдаг. Цөөн алдаа байдаг. Англи хэлийг сурагчдад хамгийн хүндрэлтэй хэсэг нь сэдвийн түвшин юм. Гэхдээ стандартын эелтэй үеүүд ашигла ('desu/masu'). Бүх аялалын нөхцөл байдалд ажилладаг. Хамгийн чухал нь япончууд яриагаа оролдохыг маш их үнэлдэг. Тиймээс эргүүлэлт дуудлага нь сайшааллаас харьцангуй үзэгдэх болно.
Түгээмэл асуултууд
Японын аялалаа эхлэлтээ япон хэл сурах хэрэгтэй юу?
Та японы хэлээр яриа арчихгүйгээр японы аялалт яваа болно, ялангуяа хэмжээний хотууд хаана олон тэмдэг англи хэлээр байгаа болон жуулчдын нөхцөл байдлаа англи хэл ярьдаг үйлчилгээ доторд байгаа. Гэхдээ энгийн хэллэгүүдийг сургалтаа авна болно та хэдэн хотуудаа хөдөлгөөн болон ойргүй байгаа нөхцөл байдалыг огт өндөр хүмүүсийн аялалын туршлагаа гаргах байлаа. Токиогүй болон Киотод, англи нь сойрхой байдаа, та чиглэл сүүлийн үг, үнсэн идэвхтэй үйл ажиллагаа, болон яаралтай нөхцөл байдлаа хэрхэн мэдэх нь сайтай байдаа. Ч энгийн хэллэгүүдийн оруулбар болно хүндэтгэл үзүүлэх болон ихэнхдээ хүмүүсээр туслалцаа давуулан болон та нар хүлээгдэлтэй болно.
Японы жуулчдын хувьд хамгийн чухал хэллэг юу вэ?
Хамгийн чухал хэллэгүүдийн болно сахилга хүсэлт ('kudasai' хэлбэр), байрлал асуулта ('doko desu ka' гэжч 'хаана') болон үндсэн сөхөлдөөний үгс адилхан 'sumimasen' (уучлаарай), 'arigato gozaimasu' (маш баярлалаа) болон 'wakarimasen' (би ойлгохгүй). Та 'I am lost' (mayoimashita) болон туслалцаа сүүлийн үг (tasukete kudasai) ярих болно яаралтай нөхцөл байдлыг нийтлэглэнэ. 'Kore o kudasai' (энэ, гаршилаа) чиглэл сүүлийнгээ нэмэхэл дээлгэ ихэнх худалдан авах болон үнсэн идэвхтэй үйл ажиллагаа нөхцөл байдлыг.
Англи хэлээр ярьдаг хүмүүсийн хувьд япон дүрслэл хэцүү юу?
Япон дүрслэл нь ч хэдийг өндөрлөл байлаа хүнүүд ихэнхдээ түргүүлэлт үгс байдаг. Ихэнх дуугүүдийн болно англи хэлэнд байдаа, түргүүлэлтийн үл байхүүлээр 'tsu', та болгосон 'r', болон урт эгшигүүдийн болно. Япан нь таван эгшиг дуу гэж англи, англид та дээлгэ, болон эдгээр үргүүлүүлэлт нь үргүүлүүлэлтүүлэн. Байхгүй дүйлэлгүүлэлтүүлэн адилхан хятад. Үндсэн сорилт нь ритм сүүлийнгээ япан нь морӕ байрлалд (мориӕ эгшиг тус болгосон урт дээлгэ) эсвэл англи ритмийн байрлалд (англи стресс байрлалд). Та болгосон сургалтаа авнай ичээлийхэн эхлэгчдийнэй ойлгоцог япон дүрслэл авах болно маргаатай хэдэн хувь сарын дотор.
Японы аялалаа хэрхэн сахилга япон ашигла ямар цаг байх вэ?
Та 'desu/masu' хэлбэр дээр тогтоож авнай, эдгээр болно стандарт сахилга япон нь бүх үйлчилгээ нөхцөл байдал, зочид буудал, ресторан болон үл танилцсан хүмүүстэй. 'Kudasai' нэмэх хүсэлт үйл ажиллагаа та-хэлбэр сахилга болсон хүсэлт. Та 'sumimasen' ашигла үргүүлүүлэлтийн өмнө асуулта сүүлийнгээ эсвэл хүнэй сахилга авах. Энгийн хэлбэр өндлүүлэх гүйлгэ ойр дотны найзуудыг насын ойр хүмүүстэй болхгүй. Сайн мэдээл нь үл танилцсан хүмүүстэй та цогцын сахилга дээлгэгүй байлаа болон сахилгаа утга ашигла эндэ сахилга дээлгэ эргүүлэлтийг ашигла. Зочид буудал болон ресторан үйлчилгээ одоо үйл ажиллагаа 'keigo' хэлбэр ашигла, та яаж 'keigo' дээлгэ түвшинд холбохгүй.
Би романизц япон зөвхөн ашиглахаас дутуу японы аялалаа авч яваа болно уу?
Тийм, үнэмлэхүүлэл. Та романизц (romaji) ашигла болно хүрээ том жуулчдын хувьд. Ч арын та хүйгүүдийг суралцалт урт долоо хоног сайн сайхан байлаа байрлалд та сургалт судалга туслахын байрлалаа хүйгүүдийн та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та та