Berlinerako bidaia bat planifikatzen ari bazara, hizkuntza ikasten hasten bazara edo alemana ezagutzen hasi nahi baduzu, oinarrizko esaldi batzuk menperatzeak zure esperientzia isilune lotsagarritik konexio benetakora eramango du. Gida honek 23 oinarrizko esaldi alemaniar funtsezko irakatsiko dizkizu: agurtu ederretik laguntza eskatzera gauzak gaizki doazenean. Nola aurkeztu zure burua, janaria eskatu, norabideak galdetu eta norbaitek esan dizun zerbait ulertu ez duzun une saihestezin horietan jardutea ikasiko duzu. Esaldi bakoitzak euskaldunentzat bereziki diseinatutako ahoskera gidak ditu, horrela konfiantzaz mintzatzen hasi ahal izateko berehala.
Edukiak
Agurrak eta Aurkezpenak
Lehen inpresioak garrantzitsuak dira leku guztietan, eta Alemania ez da salbuespena. Oinarrizko esaldi hauek elkarrizketak adeitsuki hasteko eta zure burua erraz aurkezteko lagunduko dizute.
Hallo!
HAH-loh
Kaixo!
Lehen silaban enfasia jarri. 'o' bokal garbia da, ez ingelesezko 'hello' bezalako diptongoa.
Ich heiße...
ikh HY-suh
Ni... naiz...
'ß' (eszett deritzona) 's' zorrotza da. 'ei' konbinaketa euskarazko 'ai' bezala ahoskatzen da.
Freut mich
FROYT mikh
Pozten nau zu ezagutzea
'r' soinua oso arina izan behar da, eztarrian ia eztul txiki bat bezalakoa. Ez biribitu erdarazko 'r' bezala.
Ich komme aus...
ikh KOM-muh ows
... naiz (jatorriz)
'komme' amaierako 'e' 'a' labur bat bezala ahoskatzen da, ez da inoiz isila ingelesez bezala.
Woher kommst du?
voh-HAIR kommst doo
Nongoa zara?
Amaierako 'st' konbinazioa garbi ahoskatzen da. Ez utzi 't' desagertzen.
Adeitasun Adierazpenak Alemanez
Adeitasuna urruti iristen da kultura alemaniarrean. Oinarrizko adierazpen hauek errespetua erakusten dute eta gizarte egoerei aurre egiten laguntzen dizute.
Bitte
BIT-tuh
Mesedez / Ez horregatik
'i' soinua laburra da, euskarazko 'i' bezalakoa. Mantendu labur eta indartsua.
Danke
DAHN-kuh
Eskerrik asko
Ez ahoskatu 'n' eta 'k' banaka. Nahasten dira leun.
Entschuldigung
ent-SHOOL-dee-goong
Barkatu / Sentitzen dut
Hau zaila da hasiberrientzat. Zatitu zatietan: ent-SHOOL-dee-goong. Enfasia bigarren silaban dago.
Kein Problem
kine pro-BLAYM
Ez dago arazorik
'Problem'-eko 'r' gutxi biribiltzen da edo eztarrian ahoskatzen, eskualdearen arabera.
Ulertzen Ez Duzunean
Ez izan izilik alemaniar hiztunek azkar hitz egiten dutenean. Esaldi hauek gauzak moteldu eta entzuten ari zarena argitzeko laguntzen dizute.
Ich verstehe nicht
ikh fair-SHTAY-uh nikht
Ez dut ulertzen
'verstehe'-ko 'e' 'e' luzea bezala ahoskatzen da. Ez ahaztu azken 't' 'nicht'-en.
Können Sie das wiederholen?
KER-nen zee dahs VEE-der-hoh-len
Errepika dezakezu?
Zatitu 'wiederholen' hiru zatitan: VEE-der-hoh-len. Silaba bakoitzak pisu bera dauka.
Langsamer, bitte
LAHNG-zah-mer BIT-tuh
Motelago, mesedez
'a' soinu guztiak 'a' ireki euskarazkoa dira. 'langsamer' amaierako 'r' oso apala izan behar da.
Was bedeutet das?
vahs buh-DOY-tet dahs
Zer esan nahi du horrek?
Enfasia 'bedeutet'-ko 'DOY' silaban dago. Azken 't' garbia eta zorrotza da.
Erosketak eta Dirua
Oroigarriak edo janaria erosten ari bazara, esaldi hauek transakzioak kudeatzeko eta prezioak konfiantzaz galdetzeko laguntzen dizute.
Wie viel kostet das?
vee feel KOS-tet dahs
Zenbat balio du honek?
'kostet'-ko 'o' bokal garbia da, ez diptongoa.
Das ist zu teuer
dahs ist tsoo TOY-er
Hori garestiegia da
Mantendu 's' soinu guztiak zorrotz eta garbi. 'teuer' amaierako 'r' oso arina da.
Ich nehme das
ikh NAY-muh dahs
Hau hartuko dut
Ez utzi azken 'e' desagertzen. Beti 'a' labur bezala ahoskatzen da.
Norabideak Galdetzea
Galtzea abenturaren parte da. Esaldi hauek hiribide eta herri alemaniarrak zeharkatzen laguntzen dizute.
Wo ist...?
voh ist
Non dago...?
Mantendu labur eta sinplea. Hitz biak silaba bakarrekoak dira soinu garbi eta zorrotzekin.
Links
links
Ezkerrera
Ez banandu amaierako kontsonateak. Soinu leun bakarra da: links, ez lin-ks.
Rechts
rekhts
Eskuinera
Hau zaila izan daiteke. 'ch' eta 'ts' batera praktika behar dute. Zatitu: rekh-ts.
Ist es weit?
ist ess vite
Urrun dago?
'ist' eta 'weit' bietako 't' garbi ahoskatu behar da, ez erori.
Alemanezko Esaldiak Janaria eta Edarientzat
Kafetegitatik jatetxeetara, esaldi hauek nahi duzuna eskatzeko eta menuak konfiantzaz nabigatzen laguntzen dizute.
Ein Wasser, bitte
ine VAHS-ser BIT-tuh
Ur bat, mesedez
'Wasser'-eko 'r' apur bat biribiltzen da edo eztarrian ahoskatzen. Biak zuzenak dira.
Ich hätte gern...
ikh HET-tuh gairn
... nahi nuke
't' bikoitzak pause txiki bat sortzen du. 'ch' eztarriko soinu leuna da.
Ich habe Hunger
ikh HAH-buh HOONG-er
Gosea daukat
'Hunger' hasierako 'H' arnasduna da eta ahoskatua, ez isila hitz batzuetan ingelesez bezala.
Die Rechnung, bitte
dee REKH-noong BIT-tuh
Kontua, mesedez
'die'-ko 'ie' 'i' luzea da. 'Rechnung'-eko 'g' oso leuna izan behar da, ia isila.
Laguntza Eskatzea
Zerbait gaizki doanean edo laguntza behar duzunean, esaldi hauek ziurtatzen dute behar duzun laguntza lor dezakezula.
Können Sie mir helfen?
KER-nen zee meer HEL-fen
Lagun diezadakezu?
'mir'-eko 'r' oso apala da. 'helfen'-eko 'f' garbia eta indartsua da.
Ich brauche Hilfe
ikh BROW-khuh HIL-fuh
Laguntza behar dut
'Hilfe'-ko 'i' euskarazko 'i' laburra da. Ez ahaztu azken 'e' 'a' labur bezala ahoskatua.
Aholkuak
Formaltasun Mailak Alemaniako Agurretan: Euskal kulturan bezala, alemaniarrek ere formalitate mailak mantentzen dituzte, baina modu ezberdinean. Alemaniako agurruetan, 'Sie' (zu formala) eta 'du' (zu informala) bereizketak funtsezko garrantzia du. Oinarrizko esaldiekin hasitzen zarenean, beti erabili 'Sie' ezezagunekin eta 'Guten Tag' edo 'Hallo' agurrak. 'Moin' edo 'Servus' bezalako eskualdeko agurrak ez dira gomendatzen hasiberrientzat, nahasketa sortu dezakete. Kontuz izan ere: alemaniarrek eskua ematen dute agurtzerakoan maiz, baita emakumeen artean ere, gure kulturan ohikoagoa ez dena. Agurtze egokiaren bidez, atsegin onaren inpresioa emango duzu. Euskal Herritik etorritako bisitari asko harrituta geratzen dira nola alemaniarrek formaltasuna mantentzen duten lagunen artean ere, 'du' erabiltzeko eskaera esplizitua egin arte.
Alemanezko Kontsonante Multzoak: Euskaldunek kontsonante multzoak ongi ezagutzen ditugu (pentsatu 'antz' edo 'hauts' hitzetan), baina alemanak beste maila batera eramaten ditu. Alemanezko hitz askok hiru edo lau kontsonante jarraian dituzte, euskaraz baino askoz gehiago. Esate baterako, 'Herbst' (udazkena) 'rbst' daukä, edo 'schreibst' (idazten duzu) 'bst' amaieran. Oinarrizko esaldiak ikasten ari zarenean, kontsonante multzo hauek banaka praktikatzea lagungarria da. Euskaldunon abantaila bat dugu: gure 'tz' soinua alemanezko 'z' (ahoskatua 'ts' bezala) bezalakoa da ia. Hala ere, 'pf' konbinazioa ('Pferd', zaldia) ez dago euskaraz eta zaila da. Praktikatu 'p' eta 'f' soinu banakak eta gero batzen. Oinarrizko esaldiak erabiltzean, kontsonante multzo hauek beldurgarriak dirudi, baina errepikapenak perfektua egiten du.
Aditz Posizioa Perpausetan: Hau euskaldunentzako erronka interesgarria da. Euskaraz, aditza perpausaren amaieran dator ('Ura edaten dut'), baina alemanes bigarren posizioan egon behar du beti esaldi nagusietan. 'Ich trinke Wasser' esaten dute (Ni edaten ura), ez 'Ich Wasser trinke'. Gure hizkuntza ergatiboak aditz jokatuak amaieran dauzkagu, baina alemanez bigarren posizioa sakratua da. Oinarrizko esaldiak ikastean, hau nahastea erreza da, bereziki galderak egitean. Hitz galtzaile batekin hasten bada ('Wo ist...?', Non dago...?), aditza hirugarren tokira mugitzen da. Esaldi errazetan, ez kezkatu gehiegi honen inguruan: perpaus nagusien oinarrizko eredua subjektua-aditza-objektua da, eta esaldi gehienak horrela eraikitzen dituzu hasiera batean. Kontua da praktikatzea zure burmuinari aditza bigarren tokian jartzeko ohituratzeko.
Alemanezko Lagunarteko Faltsuak: Euskarak ez dauka harreman etimologikorik alemanarekin, beraz ez dago lagun faltsu klasikoak bi hizkuntzen artean. Hau abantaila handia da: alemanezko hitz bat ezaguna dirudi denean, ez duzu pentsatuko euskarazko zerbait esan nahi duela. Hala ere, kontuz ibili ingelesaren bitartez datozen lagun faltsuekin. Alemanezko 'Gift' pozoina da (ingelesez 'poison'), ez oparia, eta ingelesa dakiten euskaldunek akats hau egin dezakete. 'Bekommen' (jaso) ez da 'become' (bihurtu), eta 'bald' (laster) ez da 'bald' (burusoil). Oinarrizko esaldi alemaniarrak ikasten dituzunean, saiatu hiztegi elebiduna euskara-alemanera erabiltzera zuzenean, ingelesa tarteko hizkuntza gisa erabili gabe. Honek kontzeptu zuzenagoak emango ditu eta ingelesaren interferentziarik gabe ikasteko lagunduko dizu. Gure mendebaldeko auzokideek, frantsesaren eta gaztelaniaren eragina izanik, lagun faltsu gehiago dituzte, baina euskaldunek garbiago ikus dezakegu alemana.
Artikulu Mugatu eta Mugagabeak Alemaniako Esaldietan: Euskaraz artikulu mugatzailerik ez daukagu beste hizkuntza batzuetan bezala: '-a' atzizkia erabiltzen dugu ('gizona', 'emakumea'). Alemanez, hiru genero gramatiko daude (maskulinoa, femeninoa, neutroa) eta kasu sistema konplexua, baina oinarrizko esaldientzat, aski da 'der' (maskulinoa), 'die' (femeninoa) eta 'das' (neutroa) ezagutzea. Artikulu mugagabea 'ein' da genero guztietarako (kasuan aldatzen da). Euskaldunentzat, hau azaltzen da: alemaniarrek izen bakoitzari generoa eta artikulua ematen diote, eta hauek deklinatu egiten dira (kasu sistema), euskarazko postposizioen antzekoa den zerbait baina izen aurretik. Oinarrizko esaldiak ikasten dituzunean ('Wo ist der Bahnhof?', 'Ich hätte gern ein Wasser'), ikasi artikulua eta izena batera unitate gisa. Ez kezkatu generoak memorizatzeaz hasiera batean: komunikazio oinarrizkoan, generoa gaizki erabiltzea ez da larria, eta alemaniarrek ulertuko zaituzte. Hizkuntza aurreratzen duzun neurrian, kasu sistema ikasi beharko duzu, baina lehenengo pausoetan, kontzentratu esaldi osoak memorian.
Zein Zaila da Oinarrizko Esaldi Alemaniarrak Ikastea?
Oinarrizko esaldi alemaniarrak harrigarri eskuragarriak dira euskaldunentzat. Ahoskera errazagoa da ingelesarentzat baino, eta hizkera zuzenagoa dute alemaniarrek. Erronka nagusiak ahoskera dira (batez ere 'ch' eta 'r' soinuak), izen generoak eta perpaus konplexuetako hitz ordena. Hala ere, oinarrizko hasiberri esaldientzat, alemaniarrek pazientzia eta eskertza erakutsiko dute ahalegina egiten duzunean. Idazkera sistema guztiz ezberdinak dituzten hizkuntzekin alderatuta, alemana lehenengo egunetik irakur dezakezu. Gramatika konplexua da maila altuenoetan, baina biziraupen esaldi hauek ez dute kasuak edo aditz konjugazio aurreratuak menperatzea eskatzen. Praktika egokiarekin, 23 esaldi hauek konfiantzaz erabili ahal izango dituzu aste batzuen buruan.
Maiz egindako galderak
Zeintzuk dira oinarrizko esaldi alemaniar garrantzitsuenak hasiberrientzat?
Hasiberrientzako oinarrizko esaldi alemaniar ezinbestekoena agurrak dira (Hallo, Guten Tag), adeitasun adierazpenak (Bitte, Danke, Entschuldigung) eta laguntza eskaerak (Ich verstehe nicht, Können Sie mir helfen?). Bidaiarako, gehitu 'Wo ist...?' (Non dago...?), 'Wie viel kostet das?' (Zenbat balio du honek?) eta 'Die Rechnung, bitte' (Kontua, mesedez). Oinarrizko esaldi hauek oinarrizko komunikazio beharren %80 estaltzen dute.
Nola esan kaixo alemanez era formal eta informalean?
'Hallo' egoera formal eta informaletan funtzionatzen du eta hasiberrientzako aukerarik seguruena da. 'Guten Tag' (egun on) formalagoa eta profesionalagoa da. 'Guten Morgen' eguerdira arte funtzionatzen du, eta 'Guten Abend' 18:00etatik aurrera. Lagunen artean, 'Hi' edo eskualdeko agurrak entzun ditzakezu, hala nola 'Grüß Gott' (Alemania hegoaldea) edo 'Moin' (Alemania iparraldea). Zalantzarik baduzu, mantendu 'Hallo'.
Alemana zaila da ahoskatzeko euskaldunentzat?
Alemanezko ahotskerak erronka zehatzak ditu euskaldunentzat, bereziki 'ch' soinua (bi aldaera dituena), 'r' soinua (alemanez eztarrian egina) eta umlauts (ä, ö, ü). Hala ere, alemana gehienbat fonetikoa da, hau da, hitzak idatzita dauden bezala ahoskatzen dira arauak ikasten dituzunean, gaztelania bezala. Ingelesaz alderatuta, letra isilak gutxi daude eta ahoskera ereduak koherenteak dira. Praktikarekin, euskaldun gehienek ahoskera alemaniar argi eta ulergarria lor dezakete hilabete batzuen buruan. Gure kontsonante sistema aberatsa (tx, tz, ts) lagungarria da alemanezko kontsonante multzo batzuei aurre egiteko.
Gramatika alemaniarra ikasi behar al dut oinarrizko esaldiak erabiltzeko?
Ez, oinarrizko esaldi alemaniarrak modu eraginkorrean erabil ditzakezu gramatika arauak menperatu gabe. Kontzentratu esaldi osoak bloke gisa memoriatzen, egitura gramatikala aztertzen baino. Izenek generoak dituztela eta aditzak hitz egiten duenaren arabera aldatzen direla ulertzea laguntzen du, baina gramatika akats batzuekin ere, alemaniarrek 'Wo ist Bahnhof?' edo 'Ich möchte Wasser' bezalako esaldiak ulertuko dituzte. Gramatika garrantzitsua da zure esaldi propioak eraikitzeko, baina biziraupen esaldiak ondo funtzionatzen dute unitate memorizatu gisa.
Sie edo du erabili behar al dut alemanez hitz egitean?
Beti hasi 'Sie' (zu formala) erabiltzen ezagutzen ez dituzun helduei, zure adinekoak baino zaharragoekin, zerbitzu langileei eta testuinguru profesionaletan mintzatzean. Erabili 'du' (zu informala) haurrekin, lagun hurkokin, familiarekin eta kide egunerokoekin egoera informaletan. Alemanian, itxaron beste pertsonak 'du' erabiltzen hasten den arte. Austrian eta Suitzan, helburu formala luzeago mantentzen da. Zalantzarik baduzu, Sie beti segurua da eta errespetua erakusten du. 30 urte azpiko gazte batzuek 'du' berehala erabiltzen dute giro sozialetan.