Ko te ako i ngā kīanga taketake o te reo Wīwī te huarahi hei whakawhiti kōrero tūturu, ahakoa kei te haere koe ki Parī, kei te whakawhiti kōrero ki ō hoa Wīwī, kei te tīmata rānei i tō haerenga reo. Ka āwhina ēnei kīanga i a koe ki te mihi tāngata, ki te tono āwhina, ki te tono kai, me te whakatere i ngā wā o ia rā me te māia. Kāore koe e ako tuatahi i ngā ture wetereo, engari ka peke tika ki te whakawhiti kōrero whaihua e whakamahia ana e ngā kaikōrero taketake i ia rā. Whakaarohia ēnei kīanga hei taputapu oraora: māmā, whaihua, ā, taea te whakamahi ināianei ki ngā whakawhitinga tūturu.
Ngā ihirangi
Ngā Mihi me ngā Whakaaturanga i te Reo Wīwī
He mea nui ngā āhua tuatahi. Ka āwhina ēnei kīanga i a koe ki te whakaatu i a koe anō, ki te tīmata kōrero i runga i te tika.
Bonjour!
bohn-ZHOOR
Kia ora! / Rā pai!
Kei te hāpai te whakahua ki te hautanga tuarua. Ko te 'r' whakamutunga he ngāwari, ka mahia ki te tuarā o tō korokoro.
Je m'appelle...
zhuh mah-PELL
Ko tōku ingoa ko...
Ko te 'e' i te mutunga o 'appelle' ka whakahuatia pērā i 'eh'. Kaua e waiho.
Enchanté
ahn-shahn-TAY
Koa ki te tūtaki i a koe
Kia māori te oro 'é' whakamutunga, pērā i te 'ay' i roto i te 'say' Ingarihi.
Je viens de...
zhuh vee-EHN duh
Nō... ahau
Ko te 's' i te mutunga o 'viens' he ngū. Ka waiho e te reo Wīwī ngā konohono whakamutunga maha.
D'où venez-vous?
doo vuh-NAY voo
Nō hea koe?
Whakamātauria te hononga: ko te 'z' ngū i 'venez' ka rongo i mua i 'vous'.
Ngā Kīanga Whai Māramatanga me ngā Whai Whakaute
He mea nui te whai māramatanga ki te ahurea Wīwī. Ka whakaatu ēnei kīanga i te whakaute me ngā whanonga pai i ngā wā katoa.
S'il vous plaît
seel voo PLEH
Tēnā
Ko te 't' whakamutunga i 'plaît' he ngū. Arotahia te whakapūmau i te oro 'pleh'.
Merci
mehr-SEE
Ngā mihi / Kia ora
Kia tere, kia māori. Kaua e tō i ngā hautanga.
Je suis désolé
zhuh swee day-zoh-LAY
Aroha mai
Whakakotahi i ngā kupu. He rere ake te reo Wīwī i te reo Māori.
Excusez-moi
ex-kew-ZAY mwah
Tēnā, whakaaro mai
Ko te 'x' he rite ki te 'ks' Ingarihi. Kaua e whakahua te 'z' i 'excusez' pērā i te Ingarihi.
Pas de problème
pah duh proh-BLEM
Kāore he raruraru
Kia māmā, kia tere te 'pas de', tata ki te 'pahd'. Whakanuitia te 'problème'.
Ina Kāore koe e Mārama
Ka pā ngā pakaru whakawhiti kōrero ki ngā tāngata katoa e ako ana i te reo hou. Ka āwhina ēnei kīanga kia haere tonu te kōrero ina pōhēhē koe.
Je ne comprends pas
zhuh nuh kohm-PRAHN pah
Kāore au e mārama
He maha ngā reta ngū: ko te 's' i 'comprends' me te 's' i 'pas' he ngū ngā rua.
Pouvez-vous répéter?
poo-vay voo ray-pay-TAY
Ka taea e koe te kī anō?
Kaua e whakahua te 'r' i 'répéter' pērā i te Ingarihi. Kia ngāwari, kia korokoro.
Parlez plus lentement
par-LAY plew lahnt-MAHN
Kōrerotia ake kia pōturi
Ka taea te waiho, te whakahua rānei te 's' i 'plus' i runga i te mea e whai ake ana. I mua i 'lentement', he ngū te nuinga o te wā.
Qu'est-ce que ça veut dire?
kess-kuh sah vuh DEER
He aha te tikanga o tērā?
Ko te 'ça' he rite ki 'sah'. Ko te 'e' whakamutunga i 'dire' tata ki te ngū, engari ka tāpiri i te oro 'uh' iti.
Ngā Pātai Hokohoko me te Moni
Ahakoa kei te maakete, kei te wharekai, kei te toa rānei, ka āwhina ēnei kīanga i a koe ki te whakahaere hokonga me te māia.
C'est combien?
say kohm-BEE-ehn
E hia te utu?
Whakakotahitia 'c'est' hei oro kotahi. Ko te 'n' i te mutunga o 'combien' he ngū.
C'est trop cher
say troh SHAIR
He tino utu tērā
Kia poto te 'trop'. Ko te 'p' tata ki te ngū.
Je peux payer?
zhuh puh pay-YAY
Ka taea e au te utu?
Ko te 'x' i te mutunga o 'peux' he ngū. Ka rere ngā kupu e rua 'peux payer'.
Gardez la monnaie
gar-DAY lah moh-NAY
Puritia te tāke
Ko te 'd' i 'gardez' ka hono ki te 'l' i 'la' hei rere māmā.
Te Pātai mō ngā Aratohu i te Reo Wīwī
Ko te ngaro he wāhanga o te haerenga. Ka āwhina ēnei kīanga i a koe ki te kimi i tō ara i ngā tāone o te Wīwī.
Où est...?
oo ay
Kei hea...?
Ko te 't' i 'est' he ngū te nuinga o te wā, mēnā kāore te kupu e whai ake ana e tīmata ana i te orokati.
À gauche
ah GOHSH
Ki te taha mauī
Kaua e whakahua te 'e' i te mutunga. He ngū.
À droite
ah DRWAT
Ki te taha matau
Ko te 'r' i 'droite' he ngāwari. Kaua e takahuri pērā i te Pāniora.
C'est près d'ici?
say preh dee-SEE
He tata ki konei?
Ko te tohu kei runga i 'près' ka puta te oro 'è' pērā i 'eh' Ingarihi.
Te Tono Kai me ngā Inu
He rongonui te ahurea wharekai me te whare īnu Wīwī. Ka āwhina ēnei kīanga i a koe ki te tono me te māia, ki te pai ake te wheako.
Un café, s'il vous plaît
uhn kah-FAY seel voo PLEH
He kawhe, tēnā
Ka whakahuatia te 'f' i 'café'. Kaua e pōhēhē i te tohu.
J'ai faim
zhay fehn
Kei te hiakai ahau
Kia poto. Ka rere ēnei kupu e rua hei kīanga tere kotahi.
De l'eau, s'il vous plaît
duh LOH seel voo PLEH
He wai, tēnā
Ko te tohomuri i 'l'eau' ka whakaatu kua whakarerea te 'e'. Kīia 'loh' hei hautanga kotahi.
L'addition, s'il vous plaît
lah-dee-SYOHN seel voo PLEH
Te pire, tēnā
Ko te 'd' rua ka whakahuatia hei 'd' kotahi, kāore e rua ngā oro.
Ngā tohutohu
Te Whakamahi i Te Kawa mō ngā Mihi: He rerekē rawa te tikanga mihi i te reo Wīwī i te reo Māori. I te ao Māori, ka timata tātou i te mihimihi nui, te whakapapa, te whakawhānaungatanga. Engari i te Wīwī, he poto, he tika ngā mihi. Ko 'bonjour' te mea tino nui, ā, me kī i tēnei i mua i ngā kōrero katoa, ahakoa kei te tomo noa ki te toa. Kāore he kupu aroha, kāore he tuku wā ki te whakawhānaungatanga i te tīmatanga. Ko te whai māramatanga me te kī i 'bonjour', 's'il vous plaît', me 'merci' i ngā wā tika te mea nui rawa. He rerekē anō te tikanga whakahōnore: whakamahia 'vous' ki ngā pakeke katoa, ahakoa e mōhio ana koe ki a rātou, tae noa ki te whakaae rātou ki te whakamahi i 'tu'. Ko te whai tikanga pēnei i te whakahōnore ki ngā kaumātua Māori.
Ngā Taumata Ahurea: Te Aroha ki te Pono: I te reo Māori, he nui ake te whakamahi i te kupu āhuareka, te whakamīharo, te whakanui tangata i te kōrero. Hei tauira, 'Kei te pai rawa!' 'Kei te miharo!' Ka kī tātou ahakoa he iti te mea. Engari kei te Wīwī, he rerekē. He aroha ake rātou ki te pono, ki te tika, ki te kōrero tōtika. Mēnā e kī ana koe 'C'est magnifique!' (he miharo!) i ngā wā katoa, ka pēnei koe he rerekē, he whakatoi rānei. Ka pai ake te kī 'C'est bien' (he pai), 'C'est pas mal' (kāore he kino) mō ngā mea noa. Mā te kī 'très bien' (tino pai) 'excellent' (miharo) rānei mō ngā mea tino pai noa. Ko te ako i tēnei rerekētanga ahurea he mea nui mō ngā kaikōrero Māori e hiahia ana ki te whakawhiti kōrero tūturu ki ngā tāngata Wīwī.
Ngā Oro Ihu: He Oro Hou mō ngā Kaikōrero Māori: Kāore he oro ihu tūturu i roto i te reo Māori, engari he whā i te Wīwī. Ko ēnei oro ka puta i te ihu me te waha i te wā kotahi. Ko te oro 'an/en' (pērā i 'dans'), te 'in/ain' (pērā i 'vin'), te 'on' (pērā i 'bon'), me te 'un' (pērā i 'un'). Hei ako i ēnei oro, me whakaaro koe kei te kī i te orokati 'a', 'i', 'o', 'u' rānei, engari kaua e tuku i te hau ki waho i te waha noa. Me tuku i te hau ki te ihu me te waha i te wā kotahi. Hei whakamātau, kīia te kupu 'bon' (pai). Whakatūwhera tō waha pērā i te kī 'o', engari tukua te hau ki te ihu. Kaua e tāpiri i te oro 'n' motuhake. Ko te oro ihu te mea rerekē rawa i te reo Wīwī mō ngā kaikōrero Māori.
Te Ira Tangata o ngā Kupuingoa: Ko tētahi o ngā wero nui mō ngā kaikōrero Māori, ko te ira tangata o ngā kupuingoa katoa i te Wīwī. Kāore he ira tangata i te reo Māori (he mea hou tēnei mō tātou!), engari he tāne, he wahine rānei ia kupuingoa Wīwī, kāore he mea pōkēkē. Ka pā tēnei ki ngā kupu tohu (le/la), ki ngā kupu whakahua, ki ngā mutunga kupuāhua hoki. Hei tauira, 'le livre' (te pukapuka) he tāne, engari 'la table' (te tēpu) he wahine. Kāore he take mārama, ā, me ako koe i te ira tangata me ia kupuingoa. Ako i 'un café' kaua ko 'café' noa. Ahakoa ka hē koe i tēnei, ka mārama tonu te tangata, engari ka mōhio rātou he kaiakoranga koe. Kia manawanui, ka māori haere i te wā.
Te Oro 'R' me Ētahi Atu Oro Rerekē: Ko te oro 'r' Wīwī tētahi o ngā oro rerekē rawa i te reo Māori. Kei te Māori, ko te 'r' he oro pā reo, ka pā te arero ki ngā niho. Engari kei te Wīwī, ka puta te oro 'r' i te tuarā o te korokoro, pērā i te horoi korokoro māmā. Kaua e takahuri i te arero pērā i te 'r' Māori, kaua hoki e whakamahi i te oro 'r' Pāniora (he oro takataka tērā). Hei whakamātau, whakaarohia kei te horoi korokoro ngāwari koe. Ko tērā te wāhi tika. Ināianei whakapatongia, kia māmā ake. Ko ētahi atu oro rerekē: ko te 'u' Wīwī (kāore i te Māori), te 'eu/œu' (he oro kōpū nui), me te 'j' (pērā i te oro 'r' Māori). Whakamātauria ēnei oro ia rā, ā, ka tere te ako.
He Uaua te Reo Wīwī mō ngā Kaikōrero Māori?
He reo Category I te Wīwī i te US Foreign Service Institute, ā, ko te tikanga, me ako ngā kaiakoranga Māori mō te 600-750 haora kia tae ki te taumatatanga ngaio. Ahakoa he rerekē te reo Māori me te reo Wīwī, he aha he aha ngā wero? Ko ngā mahi uaua rawa ko ngā oro ihu (nasal vowels) kāore i roto i te reo Māori, te oro 'r' kei te korokoro, me ngā reta ngū maha. Ko te whakahua te mea tino uaua mō ngā kaiakoranga hou, engari he raupapa tūturu te Wīwī, ā, ka māmā ake i muri mai. Ko te tīmatanga ki ēnei kīanga taketake ka tere ake tō whakatūnga tūāpapa mō ngā kōrero tūturu i te ako wetereo anake.
Ngā pātai auau
He aha ngā kīanga Wīwī tino whaihua mō ngā kaiakoranga hou?
Ko ngā kīanga tino whaihua ko ngā mihi (bonjour, bonsoir), ngā kīanga whai māramatanga (s'il vous plaît, merci, excusez-moi), me ngā kīanga oraora pērā i 'je ne comprends pas' (kāore au e mārama) me 'parlez plus lentement' (kōrerotia kia pōturi). Ka mahi ēnei i ngā wā katoa, ā, ka whakaatu i te whakaute ki te ahurea Wīwī e whakanuitia ana te whai māramatanga.
Me pēhea te kī 'kia ora' i te reo Wīwī?
Ko te mihi taketake i te reo Wīwī ko 'bonjour' (bohn-ZHOOR), ka whakamahia i te rā tae noa ki te ahiahi. I muri i te toene o te rā, whakawhitia ki 'bonsoir' (bohn-SWAHR). Ka tūmanakohia e te ahurea Wīwī kia mihi koe ina tomo ki ngā toa, ki ngā aranga, ki ngā wāhi iti. Nō reira ko tēnei tō kīanga tino whakamahia.
He uaua te whakahua Wīwī mō ngā kaikōrero Māori?
He ētahi wero motuhake te whakahua Wīwī mō ngā kaikōrero Māori, tae atu ki ngā oro ihu kāore i te Māori, te oro 'r' korokoro, me ngā reta ngū maha. Heoi anō, he tika, he raupapa te whakahua Wīwī i muri i te ako i ngā tikanga, ā, he māmā ake i te Ingarihi. Mā te whakamātau ia rā, ka tae te nuinga o ngā kaiakoranga ki te whakahua mārama i roto i ētahi marama.
E hia te roa ki te ako i ngā kīanga taketake Wīwī?
Ka taea e koe te ako i te 20-30 kīanga taketake Wīwī i roto i ētahi rā o te whakamātau arotahi. Ko te whakamahi māmā i ēnei i te kōrero ka kaha ake te roa, pea 2-4 wiki o te whakamātau ia rā. Ko te mea nui ko te whakamātau kōrero tūturu, kaua ko te ako whakamutunga noa. Mā te whakamahi i ngā hangarau reo, i ngā hoa whakawhiti reo rānei, ka tere ake tō māia.
Ka pai ngā tāngata Wīwī ina kōrero Wīwī ngā manuhiri?
Āe, ka whakamihi te nuinga o ngā tāngata Wīwī ina ngana ngā manuhiri ki te kōrero Wīwī, ahakoa he kīanga taketake noa pērā i bonjour, s'il vous plaît, me merci. Mā te tīmata kōrero i te Wīwī (ahakoa ka whakawhiti ki te Ingarihi i muri mai) ka whakaatu i te whakaute ki te ahurea, ā, ka pai ake ngā whakawhitinga. Ko te kōrero mō ngā tāngata Parī kōioio he hapa nō te kore ngana o ngā manuhiri ki te mihi i te tuatahi.