Францияның негіздік сөйлемдерін үйрену нақты сөйлесімге айтарлықтай ықпал етеді. Париске саяхаттап барсаңыз да, француз тіліндегі достарыңыз бар болса да, тіл үйренуге жүргіндесіңіз де болса. Бұл іргетасты сөйлемдер адамдарға сәлем беруге, көмек сұрауға, тамақ тапсырысына және күнделікті істерде өз-озындықпен сұхбат құруға көмектеседі. Грамматика ережелерін алғашқы кезекте есте сақтамастан, ендігі уақытта қарапайым және пайдалы сөйлемдерді үйреніңіз. Бұл сөйлемдер : өзіңіздің қасыңыздағы сырттай сөйлеу құралы: қарапайым, пайдалы және нақты өмірдегі жағдайларға байланысты.
Мазмұны
Францияда сәлем беру және таныстыру
Бірінші әсер маңызды. Бұл сөйлемдер өзіңіздің өзіңізді танытуға және сөйлесімді құрайты құруға көмектеседі.
Bonjour!
bohn-ZHOOR
Сәлем! / Сәлемсіз бе!
Екінші буынға ауырлық түседі. Соңғы 'r' дыбысы жұмсақ және құрсақ түбінде шығады.
Je m'appelle...
zhuh mah-PELL
Менің атым...
'appelle' сөзінің соңындағы 'e' дыбысы 'eh' іспетті. Оны толық емес деп жатпаңыз.
Enchanté
ahn-shahn-TAY
Сізбен танысқаныма қуаныштымын
Соңғы 'é' дыбысы айрықша және нақ шығарылсын, 'say' сөзіндегі 'ay' іспетті.
Je viens de...
zhuh vee-EHN duh
Мен ... жерінен келдім
'viens' сөзінің соңындағы 's' дыбысы естіңіз емес. Францияда соңғы мен көптеген дауыс дыбыстарын түсітіп кетеді.
D'où venez-vous?
doo vuh-NAY voo
Сіз қайдан келдіңіз?
Байланысты өндіктеп жақсылап бөлгіліп: 'venez' сөзіндегі өндіктеме 'z' дыбысы 'vous' сөзінің алдында естіңіз болады.
Ізгілік сөйлемдері және салтанат түрлері
Ізгілік Францияның өндіктеме ынамы. Бұл сөйлемдер кез келген жағдайда құрмет және дұрыс мінез-құлық көрсетеді.
S'il vous plaît
seel voo PLEH
Өтінемін
Соңғы 't' 'plaît' сөзінде естіңіз емес. 'pleh' дыбысын анық бөліңіз.
Merci
mehr-SEE
Рахмет
Оны жылдам және нақты айтыңыз. Буынларын ұзартпаңыз.
Je suis désolé
zhuh swee day-zoh-LAY
Мен кешіремін
Сөздерді біртіндік түрде байланыстыра айтыңыз. Францияда сөйлесім англиялықтан ара-арақай болады.
Excusez-moi
ex-kew-ZAY mwah
Кешіремін
'x' дыбысы 'ks' іспетті. 'excusez' сөзіндегі 'z' дыбысы англиялық 'z' іспетті емес; ол жұмсақ.
Pas de problème
pah duh proh-BLEM
Ешқандай ұмтыл төңі бәлсіз
'pas de' ағындарын жылдам айтыңыз, оның өндіктеме 'pahd' іспетті. 'problème' сөзінде ауырлық түседі.
Түсінбеген кезде айтатын сөйлемдер
Сөйлесімде түсінбегендіктер тәбі. Бұл сөйлемдер сізге түйgüндік ырғақын сақтап талдырмалау үшін көмектеседі.
Je ne comprends pas
zhuh nuh kohm-PRAHN pah
Мен түсінбедім
Естіңіз емес дыбыстар: 's' 'comprends' сөзінде және 's' 'pas' сөзінде.
Pouvez-vous répéter?
poo-vay voo ray-pay-TAY
Қайта айтыла аласыз ба?
'répéter' сөзіндегі 'r' дыбысын ағылшынша айтпаңыз. Оны жұмсақ және құрсақ жалғамалаңыз.
Parlez plus lentement
par-LAY plew lahnt-MAHN
Баяу сөйлеңіз өтінемін
'plus' сөзіндегі 's' дыбысы өндіктеме естіңіз емес немесе естінік болуы мүмкін, оның артынан қандай сөз түгедігіне байланысты. 'lentement' мәдесінде дұрыса естіңіз емес болуы мүмкін.
Qu'est-ce que ça veut dire?
kess-kuh sah vuh DEER
Бұл не дегендік?
'ça' дыбысы 'sah' іспетті. Соңғы 'e' 'dire' сөзінде барлық естіңіз емес, бірақ төлі 'uh' дыбысын қосады.
Сатып алу және ақша сұрақтары
Интернет сатулы орында, кафе немесе дүкіндерде болсаңыз да, осы сөйлемдер сіз өндіктеме өндіктемені шешуге өндіктейді.
C'est combien?
say kohm-BEE-ehn
Бұл қана ынамы?
'c'est' дыбысын бір дыбыс түрінде байланыстыра айтыңыз. 'combien' сөзіндегі 'n' дыбысы естіңіз емес.
C'est trop cher
say troh SHAIR
Бұл өте қымбат
'trop' сөзін қысқа айтыңыз. 'p' дыбысы түсіңіз емес, барлық естіңіз емес іспетті.
Je peux payer?
zhuh puh pay-YAY
Мен төлей аламын ба?
'peux' сөзіндегі 'x' дыбысы естіңіз емес. 'peux' және 'payer' сөздерін байланыстыра айтыңыз.
Gardez la monnaie
gar-DAY lah moh-NAY
Салимасын ұстап түріңіз
'gardez' сөзіндегі 'd' дыбысы 'la' сөзіндегі 'l' дыбысымен байланыңты, еңсеу ағынында жақындап айтыңыз.
Францияда бағыт сұрау
Құстып қалу ынамды ынамты балалар. Бұл сөйлемдер францияғы қалаларда немесе жерлерде өзіңіз жолды табуға өндіктейді.
Où est...?
oo ay
...қай жерде?
'est' сөзіндегі 't' дыбысы дұрыса өндіктеме естіңіз емес, қараман артынан гласты дыбысынан төрт болса.
À gauche
ah GOHSH
Сол жағына
Соңындағы 'e' дыбысын айтпаңыз. Ол естіңіз емес.
À droite
ah DRWAT
Оң жағына
'droite' сөзіндегі 'r' дыбысы жұмсақ. Испанша іспетті дыбыс болмаңыз.
C'est près d'ici?
say preh dee-SEE
Бұл жақын ба?
'près' сөзінің әсік түпсінде 'è' дыбысы 'bed' сөзіндегі 'eh' іспетті.
Тамақ пен сусын тапсырып жазу
Францияның кафе және ресторан мәдесі танымалы. Бұл сөйлемдер сіз ынамды төлесімімен сөлім алып, бұл тәжірибесін ынамдауға өндіктейді.
Un café, s'il vous plaît
uhn kah-FAY seel voo PLEH
Қахва, өтінемін
'café' сөзіндегі 'f' дыбысы айтындырылсын. Әсік түпсінде түйіндеме қарамаңыз.
J'ai faim
zhay fehn
Мне голодно
Оны қысқа айтыңыз. Бұл екі сөз бір жедел фраза іспетті байланыңты.
De l'eau, s'il vous plaît
duh LOH seel voo PLEH
Су, өтінемін
Апостроф 'l'eau' сөзінде 'e' дыбысын есік білік көрсетеді. 'loh' деген бір буын айтыңыз.
L'addition, s'il vous plaît
lah-dee-SYOHN seel voo PLEH
The check, please
The double 'd' is pronounced as one 'd', not two separate sounds.
Кеңестер
Амандасу дәстүрлері: Француз тілінде амандасу сөздері күннің уақытына және қарым-қатынас дәрежесіне байланысты өзгереді. «Bonjour» (бонжур) таңғы және күндізгі сәлемдесу үшін қолданылады, ал «Bonsoir» (бонсуар) кешкі уақытта ғана айтылады. Қазақ тілінде біз «Сәлеметсіз бе» немесе «Сәлем» деп күннің кез келген уақытында амандасамыз. Француздар жақын адамдармен «Salut» (салю) деп амандасады, бұл біздің «Сәлем» сөзіне ұқсас. Ресми жағдайларда «Bonjour Monsieur/Madame» деген түрде қосымша құрмет білдіру керек. Қоштасу кезінде «Au revoir» (о ревуар) әмбебап нұсқа болып табылады, бірақ достарыңызбен «Salut» немесе «Ciao» (чао) деуге болады.
Сыпайылық деңгейлері: Француз тілінде «сен» мен «сіз» айырмашылығы қазақ тілінен әлдеқайда күрделі және маңызды. «Tu» (тү) жақын достарға, отбасы мүшелеріне және балаларға арналған, ал «vous» (ву) барлық басқа жағдайларда қолданылады. Қазақ тілінде біз де «сен» және «сіз» айырмашылығын білеміз, бірақ француздар бұл ережені өте қатаң сақтайды. Егер сіз біреуді бірінші рет кездестірсеңіз, міндетті түрде «vous» қолданыңыз. Адам сізге «on peut se tutoyer» (он пө сө түтуайе) деп айтқанша «tu» формасына көшпеңіз. Жұмыс ортасында да көбінесе «vous» сақталады, тіпті ұзақ уақыт бірге жұмыс істесеңіз де.
Дыбыстық айырмашылықтар: Француз тілінде қазақ тілінде жоқ көптеген дауысты дыбыстар бар. Мысалы, «u» дыбысы (түтюйе деген сөздегідей) орыс тіліндегі «ю» немесе қазақтағы «ү» дыбысынан өзгеше айтылады. Еріндерді дөңгелектеп, тілді алға жылжытып айту керек. Француз тілінде мұрын дыбыстары да бар: «on», «an», «in», «un». Бұл дыбыстар қазақ тілінде мүлдем жоқ. «R» дыбысы тамақтың артқы бөлігімен айтылады, қазақтағы «р» сияқты тіл ұшымен емес. «H» дыбысы жазылады, бірақ айтылмайды, бұл қазақ тілі үшін өте ерекше. Сонымен қатар, сөз соңындағы көптеген әріптер үнсіз қалады, мысалы «parlez» (парле) сөзінде соңғы «z» естілмейді.
Етістік түрлендіру жүйесі: Француз тілінде етістіктер әр жақ пен санға қарай өзгереді, бұл қазақ тілінен түбегейлі айырмашылық. Қазақ тілінде біз тек жұрнақтар арқылы шақ пен жақты білдіреміз, ал француз тілінде етістіктің өзі өзгереді. Мысалы, «parler» (сөйлеу) етістігі: je parle, tu parles, il parle, nous parlons, vous parlez, ils parlent. Қазақ тілінде «мен сөйлеймін, сен сөйлейсің, ол сөйлейді» деп бір түбірді сақтаймыз. Француз тілінде өткен шақтың бірнеше түрі бар: passé composé, imparfait, plus-que-parfait. Қазақ тілінде біз негізінен жұрнақтар арқылы шақты білдіреміз. Сондықтан француз етістіктерін жаттап алу өте маңызды.
Күнделікті сөз тіркестері: Француз тілінде көптеген тұрақты тіркестер мен идиомалар бар, оларды сөзбе-сөз аудару мүмкін емес. «Ça va?» (са ва) сұрағы «Қалайсың?» дегенді білдіреді, бірақ буквалық аударма «Бұл жүре ме?» деген мағынаны береді. Жауап ретінде де «Ça va» деп айтуға болады. «S'il vous plaît» (сіль ву пле) «Өтінемін» дегенді білдіреді, бірақ сөзбе-сөз «егер сізге ұнаса» деп аударылады. «Je vous en prie» (жө вуз ан при) «Өтінемін/Рахмет емес» деген мағынада қолданылады. «Comment allez-vous?» (коман тале ву) ресми түрде «Қалайсыз?» деп сұрау, ал «Comment vas-tu?» (коман ва тү) достық нұсқа. Осы тіркестерді дайын күйінде үйрену керек, өйткені олардың грамматикалық құрылымы қазақ тіліндегі баламаларынан өзгеше.
Қазақ тіліндегі сөйлеушілер үшін француз тілі қаншалықты қиын?
Француз тілі АҚШ-тың Сыртқы істер институты құрамындағы эксперттер бойынша I категориясындағы тіл болып бағаланады. Бұл қазақ тіліндегі сөйлеушілердің кәсіби деңгейге жеткеу үшін әдетте 600-750 сағат оқу қажеттігін білдіреді. Бұл француз тілін қазақ тіліндегі сөйлеушілер үшін ең оңай тілдердің бірі етеді. Нормандық завоеваниядан кейін ағылшын тілі француз тілінен көп сөздерді қабылдағандықтан, сіз мың есе сөзді бірден тана аласыз. Грамматика ағылшын тіліне қарағанда кейбір тұрғыдан күрделі болады: етіс түрінің түрлендіруі, зат есімнің жынысы. Дегенмен басқа тұрғыдан ықшамдау: істік падеж жоқ (немсе тіліндегідей), орфография ағылшын тіліндегідей ұқсастық сақтамайды. Ең басты қиындықтар: дыбыс айту (мұндағы назал дыбыстары және көкте айтылатын 'r' дыбысы) және туземді айту түрінде ұғына білу үшін қажет іс тәжірибесін алу. Осы негіздегі фразалардан бастау; сіз граммативке ғана назар аудармастан, нақты сөйлеу үшін негіз алып барып өлігінейсіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Басталғыштар үшін ең пайдалы француз фразалары қандай?
Ең пайдалы фразалар өндіктестіктер (bonjour, bonsoir), істі сөздер (s'il vous plaît, merci, excusez-moi) және өмір сақтау фразалары сияқты 'je ne comprends pas' (Мен түсінбеймін) және 'parlez plus lentement' (Барлығыңыз баңғыл сөйлеңіз). Бұлар барлық орындарда жұмыс істейді және французъ мәдениетіне құрметі көрсетеді, ол сыйлықты құрметтейді.
Француз тілінде сәлем бергеніңіз қалай?
Француз тілінде стандартты сәлем 'bonjour' (bohn-ZHOOR) күндіз орындалады. Күн батқаннан кейін, 'bonsoir' (bohn-SWAHR) ауысыңыз. Француз мәдениеті дүкен, лифт және төңіректі орындарға кіргенде адамдарды аулап күтетіндігін күтеді, сонда бұл сіздің ең көп пайдаланды фразасы болады.
Ағылшын сөйлейтіндерге француз айтылуы ауыр ма?
Француз айтылуында ағылшын сөйлейтіндіктің ықыл қиындықтары болады. Бұлғалар ағылшында болмайтын носталь дауыстарын, құрсақ негіздігінен 'r' дыбысын және көптеген сәндік әрпілерін есті бөлді. Дегенмен, француз айтылуында ынамдылығы және ережелігі ынамдалмасы болсада, ағылшын анықтау ережелерінен әлек болады. Теңіс жаттығу арқылы, көп оқушылар бірнеше айда анық айтылуға қол жеткізеді.
Басталық француз фразаларын біліңіз ықпалдау уақыты қанша?
Сіз 20-30 негіз француз фразаларын үйрену төмек күнінде орын бөленеді. Оларды сөйлеуде ынамдасын табысты оңырау түрінде 2-4 апта орындар. Ең маңыздысы іс-әрекет аңқау жаттығуы емес санатында есептеу. Аудио технология немесе өндіктілік сөйлеу ұстары сізді өзінің бөлік оқуынан анағұрын ынамдасын құуда көмектеседі.
Француз халқы шетелдіктердің француз тілінде сөйлегенін бағалауын ба?
Иә, француз халқы әйбек француз тілінде сөйлеуді орындағаны бағалайды, тіпті төмек фразалар сияқты bonjour, s'il vous plaît және merci болса да. Сөйлемдерді франуз тілінде бәтсе (тіпті ағылшын ауысқаныңыз) мәдениеті құрметі көрсетеді және әйбек жылуы өндіктестіктіктер іс істейді. Парижді әйбек түсік синдромы өндіктегі өндіктестікті орындау болмай маңдауынан туындауы болмайды.