Ko te ako i ngā kīanga taketake Pāniora te huarahi tere ki ngā kōrerorero tūturu, ahakoa kei te haere koe ki Madrid, kei te kōrero ki ngā hoa tata, kei te tīmata rānei i tō haerenga reo. Ka hoatu e tēnei aratohu ngā kīanga matua e 23 me ngā tohutohu whakahua i hangaia motuhake mō te hunga kōrero Māori, kia taea e koe te whakaatu i a koe anō, te tono kai, te pātai haere, me te whakawhiti i ngā wāhi o ia rā me te māia. Ehara ēnei i te huānga rerenga kupu noa. Ko ēnei ngā tūāpapa e taea ai e koe te kōrero mai i te rā tuatahi.
Ngā ihirangi
Ngā Mihi me ngā Whakaaturanga
Ko ēnei kīanga hei āwhina i a koe ki te whakaputa i tērā whakaaturanga tuatahi. Ka whakamiha ngā tāngata Pāniora me Amerika Rātina ki tō kaha, ahakoa he kaha kē tō hā.
¡Hola!
OH-lah
Kia ora!
Kī 'OH' pēnei i te 'o' i te kupu Māori 'mō', ka whai mai 'lah' pēnei i te 'ra' i te kupu 'rawa'.
Me llamo...
meh YAH-moh
Ko tōku ingoa...
Ko te 'me' rite ki te 'me' Māori. Ko te 'll' ka whakahuatia 'YAH', kāore ko 'LAH'.
Mucho gusto
MOO-choh GOO-stoh
Kia ora, pai te tūtaki
MOO pēnei i te 'mū' (te tangi kau), choh pēnei i te 'cho'. GOO pēnei i te 'kū' me te oro 'o' māori, stoh pēnei i te 'to'.
Soy de...
soy deh
Nō... ahau
Soy rite ki te 'hoi'. Deh oro pēnei i te 'te' Māori.
¿De dónde eres?
deh DOHN-deh EH-rehs
Nō hea koe?
DOHN oro pēnei i te 'tone' me te 'n'. EH-rehs kei reira te 'r' perehua.
Ngā Kīanga Whakaute i te Pāniora
Ko te whakaute te kī ki ngā tatau i ngā wāhi katoa, engari he mea nui rawa atu i ngā ahurea kōrero Pāniora. Mā ēnei kīanga ka māmā ake ngā whakawhitinga katoa.
Por favor
pohr fah-VOHR
Tēnā
Pohr oro pēnei i te 'po'. Fah pēnei i te 'fa'. VOHR pēnei i te 'wha' me te patua o te arero.
Gracias
GRAH-see-ahs
Ngā mihi, kia ora
GRAH pēnei i te 'kara'. See-ahs me te oro 'a' pēnei i te 'a' Māori.
Lo siento
loh see-EHN-toh
Aroha mai
Loh pēnei i te 'ro'. See-EHN me te whakapā ki EHN. Toh pēnei i te 'to'.
Disculpe
dees-KOOL-peh
Tēnā, ārahi mai
Dees pēnei i te 'tī'. KOOL pēnei i te 'kūra'. Peh pēnei i te 'pe'.
De nada
deh NAH-dah
Kāo he aha, kei te pai
Deh pēnei i te 'te'. NAH pēnei i te 'nā'. Dah te oro ōrite.
Ina Kāore Koe e Mārama
Kaua e pawera ina ngaro koe i roto i te kōrerorero. Ko ēnei kīanga tō kupenga haumarutanga, ā, e whakaatu ana koe e ngana ana ki te ako.
No entiendo
noh ehn-tee-EHN-doh
Kāore au e mārama
Noh pēnei i te 'no' Māori. Ehn oro māori. Tee pēnei i te 'tī'. EHN-doh me te whakapā ki EHN.
¿Puede repetir?
PWEH-deh reh-peh-TEER
Ka taea e koe te kī anō?
PWEH pēnei i te 'pue'. Deh pēnei i te 'te'. Reh-peh me ngā patua tere. TEER pēnei i te 'tī' roa.
Más despacio, por favor
mahs deh-SPAH-see-oh pohr fah-VOHR
Kia māmā ake, tēnā
Mahs pēnei i te 'māha'. Deh-SPAH-see-oh me te whakapā ki SPAH.
¿Qué significa?
keh seeg-nee-FEE-kah
He aha te tikanga?
Keh pēnei i te 'ke' Māori. Seeg pēnei i te 'hīka' me te 'g'. Nee-FEE-kah me te whakapā ki FEE.
Te Hoko me ngā Utu
Ahakoa kei te mākete koe, kei te wharekai rānei, mā te mōhio ki te pātai mō ngā utu ka kore koe e tōhiko, e tohu ringa rānei.
¿Cuánto cuesta?
KWAHN-toh KWEHS-tah
E hia te utu?
KWAHN oro pēnei i te 'kuā'. Toh pēnei i te 'to'. KWEHS pēnei i te 'kuē'. Tah pēnei i te 'ta'.
Es muy caro
ehs mwee KAH-roh
He tino utu tērā
Ehs pēnei i te 'e'. Mwee pēnei i te 'mui'. KAH pēnei i te 'kā'. Roh me te patua māmā.
¿Puedo pagar?
PWEH-doh pah-GAHR
Ka taea e au te utu?
PWEH-doh pēnei i mua. Pah pēnei i te 'pa'. GAHR me te patua 'r', pēnei i te 'kāra'.
Te Kimi i te Ara
He wāhanga o te haere te ngaro, engari mā ēnei kīanga ka kite koe i te ara hoki ki te ao tāngata.
¿Dónde está?
DOHN-deh eh-STAH
Kei hea?
DOHN-deh me te whakapā ki DOHN. Eh-STAH me te whakapā ki STAH.
A la izquierda
ah lah ees-kee-EHR-dah
Ki te taha mauī
Ah lah noa iho. Ees-kee-EHR-dah me te whakapā ki EHR.
A la derecha
ah lah deh-REH-chah
Ki te taha matau
Ah lah pēnei i mua. Deh-REH-chah me te whakapā ki REH. Ch pēnei i te 'ch' Pākehā.
¿Está cerca?
eh-STAH SEHR-kah
He tata?
Eh-STAH me te whakapā ki STAH. SEHR pēnei i te 'hē'. Kah pēnei i te 'ka'.
Te Tono Kai me ngā Inu i te Pāniora
Ko te kai te mea whakakotahi i ngā tāngata. Mā ēnei kīanga ka pai tō kai i ngā kai ā-rohe me te kore tohu ki ngā pikitia (ahakoa ka mahi hoki tērā).
Agua, por favor
AH-gwah pohr fah-VOHR
He wai, tēnā
AH-gwah me te whakapā ki AH. Ko te 'g' he pakeke pēnei i te 'g' Māori.
Tengo hambre
TEHN-goh AHM-breh
Kei te hiakai ahau
TEHN pēnei i te 'tēna'. Goh pēnei i te 'ko'. AHM-breh, kāore he oro 'h'.
¿Tienen pan?
tee-EH-nehn pahn
He parāoa tā koutou?
Tee-EH-nehn me te whakapā ki EH. Pahn rite ki te 'pāna'.
Quiero comer
kee-EH-roh koh-MEHR
E hiahia ana ahau ki te kai
Kee-EH-roh me te whakapā ki EH. Koh-MEHR me te whakapā ki MEHR.
Te Tono Āwhina
I ētahi wā ka hē ngā mea. Mā ēnei kīanga ka whiwhi āwhina koe me te kore auau.
Tengo un problema
TEHN-goh oon proh-BLEH-mah
He raru tōku
TEHN-goh pēnei i mua. Oon pēnei i te 'ūna'. Proh-BLEH-mah me te whakapā ki BLEH.
¿Me puede ayudar?
meh PWEH-deh ah-yoo-DAHR
Ka taea e koe te āwhina i ahau?
Meh pēnei i te 'me' Māori. PWEH-deh. Ah-yoo-DAHR me te whakapā ki DAHR.
Ngā tohutohu
Ngā Tikanga Mihi me te Taumata Whakaute: I te Pāniora, he rerekē te tikanga mihi i te Māori. Kei te Pāniora e rua ngā tikanga: te 'tú' (māngere) me te 'usted' (takatū). Ki ngā hoa, ki te whānau, me ngā taurite, whakamahia te 'tú': '¿Cómo estás?' I te Māori, kotahi noa te tikanga mō te 'koe'. Mō ngā pakeke, mō ngā tāngata hou, mō ngā wāhi mahi rānei, me whakamahi i te 'usted' i te Pāniora. He pakeke ake ngā tikanga whakaute i Amerika Rātina i Pānia. Ki te rangirua, tīmata ki te takatū. Ka kī mai te nuinga 'Puedes tutearme' (ka taea te whakamahi 'tú') mēnā e hiahia ana rātou kia huri koe ki te māngere. He rerekē tēnei i te Māori e māmā ake ai te whakamahi i te 'koe' ki ngā tāngata katoa.
Ngā Oro Ōrite ki te Māori: He ōrite katoa ngā oro Pāniora ki ngā oro Māori. Ko ngā oropuare Pāniora e rima (a, e, i, o, u) he ōrite tonu ki ngā oropuare Māori, ā, kāore e rerekē. Ko te 'a' Pāniora = te 'a' Māori ('kaha'), te 'e' = te 'e' ('keke'), te 'i' = te 'i' ('kī'), te 'o' = te 'o' ('kō'), te 'u' = te 'u' ('kū'). He whakaora tēnei mō te hunga Māori nā te aha he māmā ake te ako i te Pāniora i te Pākehā. Ko ētahi oro hāngai pērā i te 't', te 'k' (c/qu), te 'p', te 'm', te 'n', te 'ng' (ñ pea). Ko te rerekē nui ko te 'r' Pāniora: he patua poto, he takahuri rānei. Ko te 'r' Māori he oro rerekē. Kia mataara ki te 'h' Pāniora, he warea katoa, kaua pēnei i te Māori e whakahuatia ana.
Te Hunga Kupu Huna: Ngā Kupu Ōrite, Tikanga Rerekē: Kāore he kupu ōrite i waenganui i te Māori me te Pāniora nā te mea he rerekē rawa atu ngā rārangi reo (Poronīhia ki te Māori, Rātina ki te Pāniora). Engari kia tūpato ki ētahi kupu tūroro Pākehā i roto i te Pāniora. Hei tauira, ko te 'pan' Pāniora = parāoa (kaua ko te 'pan' Pākehā = pane). Ko te 'ropa' = kākahu (kaua ko 'rope' = taura). Ko te 'sopa' = hupa (kaua ko 'soap' = hōpara). Ko te 'pie' = waewae (kaua ko 'pie' = pai). Mō te hunga Māori e matatau ana ki te Pākehā, me āta whakarongo ki ēnei rerekētanga kei hē tō whakamārama. Ko te mea pai, kāore he kupu Pāniora e rite ana ki te Māori engari he tikanga rerekē, nā te mea kāore he hononga reo tōtika.
Ngā Tauira Wetereo: Ngā Ōritetanga me ngā Rerekētanga: Kei te Pāniora me te Māori he tauira wetereo ōrite, he rerekē anō hoki. Ko te raupapa kupu taketake he Kaiwhakahaere-Mahi-Mea (SVO) i te rua, pērā i te 'Como pan' (Kai au i te parāoa) = 'Ka kai au i te parāoa'. Engari ka taea e te Pāniora te whakarere i te kaitohutohu (yo, tú) nā te mea ko te kupumahi e kī ana ko wai te kaimahi, rite ki te Māori. He rerekē te wāhi o ngā āhuatanga: i te Pāniora ka haere i muri i te ingoa ('casa blanca' = whare mā), i te Māori ka haere i mua ('te whare mā'). Ko te mea uaua mō te hunga Māori, ko ngā pāngarau kupumahi Pāniora: 17 momo rerekē mō ia kupumahi (tiamani, rārangi, tautuhinga). I te Māori he māmā ake te hōputu kupumahi. Me ako i ngā pāngarau Pāniora hei wāhanga motuhake.
Ngā Hononga Ahurea: Te Māori me te Pāniora: Ahakoa kei tawhiti a Aotearoa me ngā whenua Pāniora, he hononga ahurea ōrite. Ko te mea tuatahi, ko te aroha ki te whānau me te whakamana i ngā pakeke he rite i te rua. I te Pāniora me te Māori, he nui ake te whakaaro ki te whānau whānui i te Pākehā. Ko te mea tuarua, ko te manaakitanga. Ko te 'hospitalidad' Pāniora e rite ana ki te manaakitanga Māori. Ko te whakamihi i te manuhiri, te whāngai i te tangata he tikanga nui i te rua. Ko te mea tuatoru, ko te hononga ki te whenua. I te Pāniora, he kupu 'tierra' = whenua (te oneone me te rohe). I te Māori, ko te 'whenua' he mea tapu, he hononga wairua. Ko ēnei ōritetanga ahurea ka āwhina i te hunga Māori ki te mārama i ngā tikanga Pāniora, ahakoa he rerekē te reo.
He Uaua Ēnei Kīanga Pāniora?
Ko ēnei kīanga taketake he A1 te taumata, te timatanga rawa o tō haerenga Pāniora. He māmā te whakatakotoranga reo, he nui hoki te whakamahi i ngā kupu. Me whakapakari te whakahua, inā rā ngā oro kāore e rite ki te Māori pērā i te 'r' patua me ngā oropuare māori, engari ka taea e te nuinga te whakaatu i ō rātou whakaaro i roto i ētahi wā whakapakari. He aroha te āhuatanga ahurea. E tūmanako ana ngā kaikōrero taketake ka hē ngā kaiakoranga hou, ā, ka whakamiha rātou i te kaha ki te kōrero i tō rātou reo.
Ngā pātai auau
He aha ngā kīanga Pāniora tino nui mō ngā kaiakoranga hou?
Ko ngā kīanga matua ko ngā mihi ('Hola', 'Mucho gusto'), ngā kīanga whakaute ('Por favor', 'Gracias', 'Lo siento'), me ngā taputapu whakawhiti kōrero taketake ('No entiendo', '¿Puede repetir?'). Mā ēnei ka taea e koe te tīmata i ngā kōrerorero, te whakaatu whakaute, me te whakatika i ngā raruraru māramatanga. Tāpirihia te '¿Cuánto cuesta?' mō te hoko me te '¿Dónde está?' mō te whakawhiti, ā, ka taea e koe te whakahaere i te nuinga o ngā wāhi haerenga taketake.
Me pēhea te whakahua i ngā kīanga taketake Pāniora?
He rite tonu te whakahua Pāniora ina ako koe i ngā ture. Kotahi noa te oro mō ia oropuare: a = a, e = e, i = i, o = o, u = u, he rite tonu ki te Māori. He warea te pū 'h' i ngā wā katoa. Ko te nuinga o ngā oro he rite ki te Māori, engari ko te 'r' Pāniora he patua, he takahuri rānei (rerekē ki te Māori). Whakamātauhia ki ngā aratohu romanization i te tuatahi, katahi ka whakarongo ki ngā kaikōrero taketake hei whakamahuki i tō hā.
Ka taea e au te ako i te Pāniora mā te maumahara noa i ngā kīanga?
Mā te maumahara i ngā kīanga ka tīmata koe, ka whakapakari i tō māia, engari ka tūtata tere koe ki te pae mēnā kāore koe e mārama ki ngā tauira wetereo. Ko ngā kīanga pērā i te 'Me llamo' (ko tōku ingoa) me te 'Tengo hambre' (kei te hiakai ahau) ka ako i a koe i ngā tauira whaihua ka taea e koe te whakarerekē. Inā mārama koe ko te 'tengo' = 'he ... tōku', ka taea e koe te hanga rerenga hou pērā i te 'Tengo una pregunta' (He pātai tōku). Whakakotahihia te maumahara kīanga me te ako wetereo taketake mō ngā hua pai.
He aha te rerekē i waenganui i ngā kīanga takatū me ngā kīanga māngere Pāniora?
Kei te Pāniora he tikanga takatū (usted) me te tikanga māngere (tú) mō te kōrero ki ngā tāngata. Ki ngā hoa, ki te whānau, ki ngā taurite, whakamahia te māngere: '¿De dónde eres?' (Nō hea koe?). Ki ngā tāngata hou, ki ngā pakeke, ki ngā wāhi mahi rānei, whakamahia te takatū: '¿De dónde es usted?' I Amerika Rātina he pakeke ake ngā ture whakaute i Pānia. Ki te rangirua, tīmata ki te takatū. Ka kī mai te nuinga 'Puedes tutearme' (ka taea te whakamahi tú) mēnā e hiahia ana rātou kia huri koe ki te māngere.
E hia te roa ka ako ai au i ngā kīanga taketake Pāniora?
Ka taea e koe te maumahara i ngā kīanga matua 20-25 i roto i ētahi haora o te ako aro. Ko te whakamahi māori i roto i te kōrero he roa ake, 2-4 wiki pea o te whakapakari auau. Ko te whakahua te wā roa rawa nā te mea me whakaako anō te hunga Māori i ō rātou uaua waha mō ngā oro Pāniora. Mā te whakapakari ia rā 15 meneti me te whakamahi i ngā taputapu reo tuatahi, ka taea e te nuinga o ngā kaiakoranga te whakamahi māia i ngā kīanga taketake i ngā wāhi tūturu i roto i te marama kotahi.