Frantses janaria eta jatetxearen esaldiak

Jatxeko hizkuntza: Frantsesez jatetxean jaten duzunean, ezinbestekoa da jakitea nola eskatu eta tratamendu formalak erabiltzea. Zerbitzariei 'Monsieur' edo 'Madame' esaten zaie beti, eta 'vous' formala erabiltzen da, inoiz ez 'tu'. Euskaraz 'zu' eta 'hi' bereizten ditugun bezala, frantsesez formalitatea oso garrantzitsua da. Eskaerak egiteko, erabili 'Je voudrais' (nahiko nuke) edo 'Pourriez-vous' (ahal zenuke), ez inoiz agindu zuzenik. Kontua eskatzeko, esan 'L'addition, s'il vous plaît'. Orokorrean, frantsesak jateko errituala astiroago hartzen dute, eta zerbitzariak ez dira etorriko zuk deitu arte. Hau kulturan errotutako ohitura bat da, eta hizkuntza horren isla da.

Soinuak: Frantsesezko ahoskera euskaldunentzat erronka bat da, batez ere sudur-bokalak direla eta. Frantsesez daude 'on', 'an', 'in', 'un' bezalako soinuak, euskaraz existitzen ez direnak. Adibidez, 'pain' (ogia) eta 'pin' (pinua) desberdin ahoskatzen dira frantsesez, baina guri antzekoak iruditzen zaizkigu. Halaber, frantsesezko 'r' horzkarian egiten da, eztarrian ez bezala euskaraz. Kontsonante amaierako gehienak ez dira ahoskatzen: 'Paris' hitza 'Pari' bezala entzuten da. Hala ere, euskaldunok abantaila bat dugu: gure 'u' soinua frantsesezko 'u' soinuarekin ia berdina da, beste hizkuntza askotan ez bezala.

Menuak irakurtzea: Frantsesezko menuetan hainbat termino espezifiko agertzen dira, eta horiek ezagutzea funtsezkoa da. 'Entrée' hitzak ez du 'sarrera' esan nahi jaki nagusia bezala, baizik eta 'lehen platera'. 'Plat principal' da jaki nagusia. Janariaren prestakuntzari buruzko hitzak ere garrantzitsuak dira: 'grillé' (parrilan egina), 'rôti' (erreta), 'poché' (lapikoan egina), 'cru' (gordina). Euskaraz deskribapen sinpleak erabiltzen ditugun bitartean, frantsesez askoz ere zehatzagoak dira sukaldaritza-teknikei dagokienez. Haragiaren puntua adierazteko: 'saignant' (odolduna), 'à point' (tartekoa), 'bien cuit' (ondo egina). Menu turistikoak 'formule' edo 'menu du jour' izenez agertzen dira, eta normalean prezio hobea eskaintzen dute.

Aditz laguntzaileak: Frantsesezko iragana ulertzeko, gogoratu behar duzu bi aditz laguntzaile erabiltzen direla: 'avoir' eta 'être'. Euskaraz 'izan' bakarrik erabiltzen dugun bitartean, frantsesez gehiengo aditzek 'avoir' hartzen dute ('J'ai mangé' - jan dut), baina mugimendu-aditzek eta erreflesiboak 'être' behar dute ('Je suis allé' - joan naiz, 'Je me suis lavé' - garbitu naiz). Hau nahasketa handia sor dezake euskaldunentzat, gure sistema askoz sinpleagoa delako. Gainera, 'être' erabiltzean, partizipioa subjektuarekin bat etorri behar da generoan eta numeroan: 'elle est allée', 'ils sont allés'. Euskaraz deklinabide-sistema konplexua dugun arren, aditz laguntzaile bakarrarekin, frantsesez sistema bikoitza dago arau gehigarriekin.

Lagun faltsuak: Hainbat hitz daude frantsesez eta euskaraz antzekoak direnak baina esanahi desberdina dutenak, frantsesaren eta gaztelaniaren arteko harremana dela eta. 'Sensible' frantsesez 'sentikorra' esan nahi du, ez 'zentzuzkoa' ('raisonnable' da hori). 'Actuellement' ez da 'aktualki' gaur egungo esanahian, baizik 'orain' edo 'gaur egun'. 'Constipé' ez da 'konstipatua' gripearena, baizik 'beherakoa'. 'Demander' 'eskatu' da, ez 'eskatu auzitan' ('exiger' da hori). 'Lecture' ez da 'irakurgai' unibertsitate mailakoa, baizik eta 'irakurketa' arrunta. Euskaldunok gaztelania ezagutzen dugunez, tentazio handia dago hitz hauek gaizki interpretatzeko, baina kontuz ibili behar dugu esanahiekin.