Fransız Yemək və Restoranlaşma Əsas Fraza

Menyu oxumaq: Fransız mətbəxi menyularında xüsusi terminologiya və struktur var ki, Azərbaycan danışanları üçün çətin ola bilər. Fransız menyuları adətən "entrée" (başlanğıc yeməyi), "plat principal" (əsas yemək) və "dessert" (desert) kimi bölmələrə ayrılır. Diqqət edin ki, "entrée" sözü İngilis dilindəkindən fərqli olaraq Fransızcada əsas yemək deyil, başlanğıc yeməyidir. Yemək təsvir edən sözlər çox detallıdır: "grillé" (qızardılmış), "poêlé" (tavada bişirilmiş), "rôti" (sobada bişirilmiş). Hər yemək adından sonra tez-tez hazırlanma üsulu və əsas inqrediyentlər göstərilir. Menyunu başa düşmək üçün bu kulinar terminləri əzbərləmək vacibdir, çünki ofisiantlar sürətlə danışanda anlamaq çətinləşir.

Restorada sifariş: Fransız restoranlarında sifariş vermə mədəniyyəti xüsusi ifadələr tələb edir ki, bunlar Azərbaycan dilindəki birbaşa tərcümələrlə işləmir. "Je voudrais" (mən istərdim) ifadəsi "mən istəyirəm" deməkdən daha nəzakətlidir və mütləq istifadə edilməlidir. Miqdarlarda Fransızcada partitiv artikllər var: "du pain" (çörəkdən bir az), "de la viande" (ətdən bir az), "de l'eau" (sudan bir az). Azərbaycan dilində belə quruluş yoxdur, ona görə də "de+artikl" sistemini öyrənmək lazımdır. Restoranda "l'addition, s'il vous plaît" (hesabı, zəhmət olmasa) deməlisiniz, sadəcə "hesab" deyil. Ofisiantları "Monsieur" və ya "Madame" deyə çağırın, heç vaxt əl işarəsi ilə yox.

Saitlər: Fransız dilində 16-ya qədər sait səsi var, Azərbaycan dilində isə yalnız 9. Fransızcada burun saitləri ("on", "an", "in", "un") Azərbaycan dilində heç mövcud deyil və onları tələffüz etmək çox çətindir. Bu səslər havanı həm ağız, həm də burundan eyni vaxtda buraxmaqla yaranır. Məsələn, "bon" (yaxşı) və "beau" (gözəl) sözləri tamamilə fərqli səslənir, lakin Azərbaycan danışanları tez-tez bunları qarışdırır. Dairəvi dodaq saitləri "u" (/y/) və "eu" (/ø/) da Azərbaycanda yoxdur. "Tu" (sən) və "tout" (hamı) sözlərinin tələffüzü fərqlidir və bunun üçün dodaqları dairəvi etməyi öyrənməlisiniz. Bu saitləri düzgün tələffüz etmədən anlaşılmaq çox çətinləşir.

Fellərin konyuqasiyası: Fransız və Azərbaycan dillərində fel sistemləri tamamilə fərqlidir və bu böyük çətinlik yaradır. Azərbaycanda fellər suffikslər vasitəsilə dəyişir ("gəlirəm", "gəlirsən"), lakin Fransızcada fel kökü özü dəyişir: "je viens", "tu viens", "il vient", "nous venons". Fransızcada 16-dan çox fel zamanı var, Azərbaycanda isə daha az. Xüsusilə "passé composé" (keçmiş zaman) Azərbaycanda olmayan strukturdur: "j'ai mangé" (yedim) sözü-sözünə "mən yeməyi malik olmuşam" deməkdir. Köməkçi fellər "avoir" və "être" istifadə olunur və hansı fellərin hansı köməkçi götürdüyünü əzbərləmək lazımdır. "Je suis allé" (getdim), lakin "j'ai marché" (yeriyirdim) kimi fərqlər çox qarışdırır.

Yalançı dostlar: Fransız və Azərbaycan dilləri arasında müəyyən sözlər oxşar səslənir, lakin tamamilə fərqli məna daşıyır və bu böyük səhvlərə səbəb olur. "Menu" sözü Azərbaycanda "menyu" kimi işlənir, lakin Fransızcada həm menyu, həm də "set yemək" (sabit qiymətə hazır kombinasiya) deməkdir. "Café" sözü yalnız qəhvə deyil, həm də qəhvəxana deməkdir. "Salon" Fransızcada qonaq otağı deməkdir, saç salonu yox (o, "coiffeur" adlanır). "Journal" qəzet deməkdir, gündəlik yox ("agenda" və ya "carnet"). "Pain" çörək deməkdir, ağrı yox ("douleur"). Azərbaycan danışanları bu sözləri tanış hesab edib səhv istifadə edirlər, ona görə hər sözün Fransızcadakı dəqiq mənasını yoxlamaq vacibdir.