Iye rẹ ṣe àjẹ pastéis de nata ní Lisbon tàbí ní Brazil nínú feijoada, ìmọ̀ ọ̀rọ̀ Pótugiési tó yẹ fún ìfẹ́ àti jẹun ń pa àkúkọ yìí pẹ́ láti ẹ̀rù àti àlọ́pọ̀ sí àgbasọ́rọ̀ gidi. Ìtẹ̀ọ́nù yìí á kọ́ ẹ́ 24 ọ̀rọ̀ tí ó ṣe alàáfíà fún jíjẹun oúnjẹ, ibeere ọ̀tun, kíkà àwọn ẹ̀bùjẹ, àti ìṣesọ owó pẹ̀lú ìdanilojú. Ẹ yoo kọ́ bíi ọ̀rọ̀ tí àwọn ènìyàn ṣe wí, àbí ìkìlọ́ ní èkúle, àti èkó àṣà tó ṣe ìràn dídá ní tàbìlì tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú Pótugiési àti Brazil.
Contents
Àwọn Ibeere Àkọ́kọ́: Omi, Kòfíì, àti Àwọn Ohun Mìíràn
Àwọn ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ wọ̀nyí ń ran ọ ní igbérayá ibeere àwọn ọ̀tun àti awọn nkan tí wọ́n wọ́pọ̀ jù. Ṣe àkọ́kọ́ àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí dáadáa, àti ìwọ́ kì yóò rìn run tàbí ó yóò jẹ́ omi tí ó sọ̀jú.
Água, por favor
AH-gwah, poor fah-VOHR
Omi, jọ̀ọ́
Tùmọ̀ ìkìlọ́ àkọ́kọ́ 'água' pọ̀ jù. 'u' náà ṣe ìpẹ̀ bí 'w' ní àpò 'a'.
Um café, por favor
oong kah-FEH, poor fah-VOHR
Kòfíì kan, jọ̀ọ́
Màá sọ̀rọ̀ 'um' tí ó dàrá bí ọ̀rọ̀ 'um' ní Gẹ́ẹ́sì. ṣe ojúìwọ̀ ẹ̀rù àti ọ̀fúfú.
Estou com fome
esh-TOH kohng FOH-mee
Ẹ jẹun mi
Ní Pótugiési tí ó wà ní Yúrópu, 'estou' dọ́ sí 'shtooh' pọ̀. Ní Brazil, ó ní ìpilẹ̀ tó sì: 'esh-TOH'.
Estou com sede
esh-TOH kohng SEH-djee
Ẹ tán mi
Ẹ̀rù 'com' jẹ́ ohun ti ó ṣe pàtàkì. Tún àkó rẹ pẹ̀lú èkúle rẹ nígbà tí o sọ̀rọ̀ 'kohng' láti mú òwe tó tó dé.
Posso ter um chá?
POH-soo tehr oong SHAH?
Mo lè gbà tii?
Rí i pé 'posso' ní òwe tí ó jìnnì, kìí ṣe 'aw'. Ẹ́ẹ́ 's' ń pa á ní àlú.
Tem pão?
teng POW-ng?
Ẹ ní àkàrà?
Kẹ́kọ̀ 'pão' nípa sisọ 'pow' nígbà tí o tún èkúle rẹ wẹ̀ dídún. Àìtèérayà ẹ̀rù ní pataki.
Iṣalaye Àwọn Ohun tí Ẹ Fẹ́ jẹun
Àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí ó ṣe ìranilóṣẹ́ fún ẹ láti sọ àwọn ìbẹ̀rẹ̀ jẹun àti iyọnu, ìpàtàkì fún kíkà ẹ̀bùjẹ àti ìṣàlaye àwọn ohun tí ẹ jẹun tàbí tí kò jẹun.
Não como carne
now KOH-moo KAHR-nee
Èmi kò jẹun ẹran
Tú 'não' ní ọ̀fúfú àti ẹ̀rù. Màá ta àárín òwe àti ní àpò ẹ̀kó náà.
Prefiro peixe
preh-FEE-roo PAY-shee
Mo ṣe ìyọnu èja
Ìtùmọ̀ jẹ́ ní 'FEE' ní prefiro. Màá tù ìkìlọ́ àkọ́kọ́ pọ̀.
Quero arroz
KEH-roo ah-HOHSH
Èmi fẹ́ ris
Ní Pótugiési tí ó wà ní Yúrópu, 'arroz' ní ìpari 'sh'. Ní Brazil, ó jẹ 'ah-HOHZ' pẹ̀lú 'z' tí ó yẹ̀.
Tem leite?
teng LAY-chee
Ẹ ní wàrà?
Ẹ́ẹ́ 't' ní iwájú 'e' tàbí 'i' ó máa sọ̀rọ̀ bí 'ch' ní Pótugiési tí ó wà ní Brazil. Ní Yúrópu, 'o ma jẹ́ 't' tó ni ìlú.
Fruta fresca, por favor
FROO-tah FRESH-kah, poor fah-VOHR
Èso tun túun, jọ̀ọ́
Tú àwọn òwe kálúù rere àti màá bo wọn jọ gẹ́gẹ́ Gẹ́ẹ́sì ní ìbáyindá.
Nínú Ilé Jẹun: Jókòó àti Jíjẹun
Lo àwọn ọ̀rọ̀ tó ṣeéṣe yìí láti mu ìwájú nínú ilé jẹun láti ìwájú títì ní jíjẹun. Wọn á tún ọ́ ṣe ìlara àti ìdanilojú.
Uma mesa para dois, por favor
OO-mah MEH-zah PAH-rah doysh, poor fah-VOHR
Tábìlì kan fún méjì, jọ̀ọ́
Màá tù 'para' nínú ìdìpẹ̀. Ó jẹ́ ọ̀rọ̀ tí ó so àwọn nkan jọ tí ó gbe lówó ní iyara.
Posso ver o menu?
POH-soo vehr oo meh-NOO?
Mo lè rí ẹ̀bùjẹ?
Ẹ́ẹ́ 'r' ní ìpari 'ver' jẹ́ ìkìlọ́ nínú Pótugiési tí ó wà ní Yúrópu, fúnrá rẹ bí 'veh'.
Gostaria de pedir
gohsh-tah-REE-ah djee peh-DEER
Mo yẹ lati beere
Tú ìrọ̀jọ́ ní gbété: gohsh-tah-REE-ah, pẹ̀lú ìtùmọ̀ ní ìkìnìn.
Qual é o prato do dia?
kwahl eh oo PRAH-too doo DEE-ah?
Kini oúnjẹ tó ṣe àlúma fún ónìi?
Màá le kọ̀ ẹ̀kó yìí. Gbogbo ọ̀rọ̀ à rí i kálúù àti pẹ̀lú alálere, nítorínà a beere ibeere.
Isto está delicioso
EESH-too esh-TAH deh-lee-see-OH-zoo
Ohun yìí dun nípá.
Ìtùmọ̀ ní 'delicioso' jẹ́ ní ìkìnìn: 'OH'. Gba ọ̀rọ̀ pẹ̀lú ìdun!
Pode recomendar algo?
POH-djee heh-koh-men-DAHR AHL-goo?
Ẹ lè túmọ̀ ikan kan?
Ìtùmọ̀ jẹ́ ní 'DAHR' ní ìpari 'recomendar'. Ẹ́ẹ́ 'r' ní ìpari à wí, kìí ṣe bí ọ̀pọ̀ ìkẹ́ ìkẹ̀ ní ìpari.
Ọ̀rọ̀ Pótugiési Tó Ṣe Pàtàkì Nínú Ilé Jẹun
Òye àwọn ọ̀rọ̀ tó ṣe ìpàtàkì wọ̀nyí á ran ọ nípa kíkà ẹ̀bùjẹ àti òye àwọn nkan tó ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí o jẹun.
A ementa
ah eh-MEN-tah
Ẹ̀bùjẹ
Tú gbogbo òwe àkpọ̀kpọ̀: eh-MEN-tah. Màá bo wọn jọ.
A sobremesa
ah soh-breh-MEH-zah
Iyọnu
Àìṣọ̀ẹ tí wọ́n máa lo: màá tù ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́. ó jẹ́ soh-breh-MEH-zah, kìí ṣe SOH-breh-mesa.
A conta
ah KOHN-tah
Iwe owó
Ṣe ẹ̀rù 'n' ní ẹ̀rù: KOHN-tah, kìí ṣe KON-tah. Àìtèérayà ẹ̀rù ní ṣe àìmọ̀ àbí páripari.
O serviço está incluído?
oo sehr-VEE-soo esh-TAH een-kloo-EE-doo?
Owó iṣẹ́ ní òkè àlúma?
Pín í ba: sehr-VEE-soo (iṣẹ́), een-kloo-EE-doo (òkè). Ìrọ̀jọ́ ní ṣe àwòmọ̀ ní ẹ́rù.
Ìforí àti Àwọn Ibeere Àkànṣọ
Àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí á tú ọ́ láti pèsè níwájú àti ìsalaye àwọn àbẹ̀ tí ó kán, tó ń pa ìwájú nínú ilé jẹun rẹ wẹ̀.
Tenho uma reserva
TEN-yoo OO-mah heh-ZEHR-vah
Èmi ní ìforí kan
TEN-yoo, kìí ṣe TEN-hoo. 'nh' jẹ́ òwe kan, gẹ́gẹ́ ní Sípani 'ñ'.
Sem sobremesa, obrigado/a
seng soh-breh-MEH-zah, oh-bree-GAH-doo/dah
Láìwọ́ iyọnu, e ṣeun
Ẹ̀rù 'sem' jẹ́ ní ọ̀fúfú, kìí ṣe tí a ta. Lọ níwájú dásílẹ̀ sí ọ̀rọ̀ tó tẹ̀lẹ̀.
Estou pronto para pedir
esh-TOH PROHN-too PAH-rah peh-DEER
Èmi ṣe ìlera láti jẹun
Tú 'pronto' pẹ̀lú ẹ̀rù ní ọ̀ọ̀: PROHN-too, kìí ṣe PRON-too.
Mais alguma coisa?
mighsh ahl-GOO-mah COY-zah?
Ikan kan pẹ̀lú?
Ẹ́ẹ́ diphthong ní 'coisa' ó sọ̀rọ̀ bí 'oy' ní 'boy': COY-zah.
Uma garrafa de água
OO-mah gah-HAH-fah djee AH-gwah
Àpò omi kan
Garrafa: gah-HAH-fah, pẹ̀lú ìtùmọ̀ ní òwe ọ̀ọ̀ àti ẹ̀ẹ́ 'rr' jẹ́ àkpọ̀kpọ̀.
Tips
Ìpolongo sísitẹ́ẹ̀mù: Yorùbá kò ní ìpolongo fáwẹ̀lì tó jọ ti Portuguese. Nínú Portuguese, ọ̀rọ̀ bíi 'pão' (búrẹ́dì), 'com' (pẹ̀lú), àti 'não' (bẹ́ẹ̀kọ́) ní ìró fáwẹ̀lì tó ń jáde lójú imú. Àwa ọmọ Yorùbá nílò láti kọ́ ìpolongo yìí dáadáa torí pé kò sí nínú èdè wa. Gbìyànjú fún un nípa fí ọwọ́ mú imú rẹ nígbà tí o bá ń sọ̀rọ̀, o yẹ kí o mọ gbigbọ̀n nínú imú rẹ.
Àwọn ọ̀rọ̀ oúnjẹ láti sọ: Nínú Portuguese, 'quero' (mo fẹ́) lè dàbí àìníbọ̀wọ̀ nígbà tí o bá ń bèrè oúnjẹ ní ilé oúnjẹ. Dípò bẹ́ẹ̀, lo 'gostaria de' (èmi yóò fẹ́ràn láti) tàbí 'queria' (mo fẹ́, ní ọ̀nà tó ní ọ̀wọ̀). Èyí ṣe pàtàkì púpọ̀ fún àwa ọmọ Yorùbá torí pé a máa ń lo 'mo fẹ́' tààrà láìkà sí ipò, ṣùgbọ́n nínú Portuguese, ìyàtọ̀ ọ̀rọ̀ ìṣe funra rẹ̀ ni ó ń fi ìbọ̀wọ̀ hàn. Àfikún 'por favor' dáa, ṣùgbọ́n ọ̀rọ̀ ìṣe náà ṣe kókó jù.
Ìpín oúnjẹ àti ìpínsíi: Portuguese lo ọ̀rọ̀ pàtó fún ìpín oúnjẹ: 'uma dose' (ìpín kíkún) àti 'meia dose' (ààbọ̀ ìpín). Ní àṣà Portuguese, ìpín kíkún tó pọ̀ gan-an, mélòó kan tó tó fún ènìyàn méjì láti pín. Bí o bá bèrè 'posso ver o menu' (ṣé mo lè wo àkójọ oúnjẹ?), béèrè pé 'é uma dose grande?' (ṣé ìpín ńlá ni?). Nínú àṣà Yorùbá, a máa ń pín oúnjẹ, bẹ́ẹ̀ náà ní Portuguese pẹ̀lú ọ̀rọ̀ 'para partilhar' (láti pín).
Àwọn konsonanti: Portuguese ní konsonanti 'lh' àti 'nh' tó jọ konsonanti mímọ́ nínú Yorùbá. 'Alho' (àlúbọ́sà) ní ìró 'lh' tó jọ́ra sí 'ly' tàbí ẹyẹ 'ẹlẹ́dẹ̀' nínú Yorùbá. 'Vinho' (wáìnì) ní 'nh' tó jọ́ra sí ìró 'ny'. Èyí lè ran àwa ọmọ Yorùbá lọ́wọ́ torí pé a ní konsonanti tó súnmọ́ wọn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò jọra gan-an. Ṣùgbọ́n konsonanti 'r' nínú European Portuguese yàtọ̀ púpọ̀.
Àwọn ọ̀rọ̀ òdì: Portuguese àti Yorùbá kò ní ìbátan ìtàn tàbí àṣà tó gbòdì, torí náà kò sí ọ̀rọ̀ tó jọra tàbí ọ̀rọ̀ òdì púpọ̀ láàárín àwọn èdè méjèèjì. Ṣùgbọ́n ṣọ́ra fún ọ̀rọ̀ bíi 'sem' (láì) tó lè dàbí 'sẹ́ẹ̀mù' nínú Yorùbá. Nígbà tí o bá sọ 'sem sobremesa, obrigado' (láì oúnjẹ ìkẹyìn, o ṣeun), má ṣe dààmú nípa àwọn ọ̀rọ̀ tó lè yí ara wọn po. Kọ́ ọ̀rọ̀ọ̀kan gẹ́gẹ́ bí o ṣe jẹ́ ní Portuguese.
Báwo ni Pótugiési ṣe ṣòro nínú ìparun jẹun?
Èkó Pótugiési fún ìparun jẹun ní ìṣẹ́jú àkọ́kọ́ jẹ́ ǹkan tí ó rọ̀ fún àwọn olumọ Èkó Gẹ́ẹ́sì. Ìfìfítán nímọ̀ jẹ́ ìfẹ̀rò fún ìbeere dídájú (ọ̀rọ̀ àti 'por favor' jẹ́ àwọ̀), àti ọ̀pọ̀ ẹ̀rọ̀ jẹun jẹ́ àwọn ọ̀rọ̀ tí ó dàrá pọ̀ tàbí ò ní ìmọ̀rán láàrín àwọn onímọ̀ ẹ̀kó ọ̀tun. Àwọn ìṣòro àkọ́kọ́ ni ìkìlọ́, bí ìpẹ̀sọ̀ ẹ̀rù nínú ọ̀rọ̀ tí ó wọ̀pọ̀ gẹ́gẹ́ 'pão' àti 'não', àti òye àwọn ìdáhùn láàrin àwọn olùkọ̀ wòlíì tí wọ́n sọ̀rọ̀ ní iyara. Pótugiési tí ó wà ní Yúrópu àti Pótugiési tí ó wà ní Brazil túpo kọ̀ ní ìṣirò nínú ìkìlọ́, nítorínà àwọn ẹ̀kó ìgbẹ́ rẹ séèsì dá irú ẹ̀kó tó ṣe alàáfíà. Ìlérà kíkún ni pé àwọn olùkọ̀ ilé jẹun ń ṣe ìparun àwọn olùmúrá àti wọ́n lépa púpọ̀. Ìṣeéṣe ti ètò yìí dúgbé àti kò gba ìfẹ́. Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ wọ̀nyí á tú ìdanilojú rẹ ní iyara tó jáde, àti oúnjẹ náà á búburú tó jáde fún àfun ti ń sèkó pẹ́ẹ́!
Frequently asked questions
Báwo ni a ṣe beere iwe owó ní Pótugiési?
Sọ 'A conta, por favor' (ah KOHN-tah, poor fah-VOHR), tí ó túmọ̀ 'Iwe owó, jọ̀ọ́'. Ní ilé jẹun Pótugiési, ẹ nípa ibeere iwe owó nitorí onídìjò kì yóò gbé e dìde àwàtà àwàtà. Èyí ń fa àwọn alájọpin láti wà níbi tán bi wọn fẹ́. Ẹ lè sì mo ọ́ onídìjò ní òkutù àti ṣe ìbikítà kíkọ̀ sí àéró, eyí ní wọn gbọ̀ ní gbogbo ìpìlẹ̀.
Kini ìyàtọ̀ láàrín Pótugiési tí ó wà ní Yúrópu àti Pótugiési tí ó wà ní Brazil fún oúnjẹ?
Ẹ̀rọ̀ àkọ́kọ́ jẹ́ ìkìlọ́ ní ọ̀pọ̀ àwọn nkan. Ẹ̀rù Pótugiési tí ó wà ní Yúrópu ní ìsuúfù àti iyara tó gá, nígbà tí Pótugiési tí ó wà ní Brazil jẹ́ àkòrí àti àfinìfinì. Àwọn ọ̀rọ̀ lọ́kọ̀ọ́kan túpo: Yúrópu ní 'ementa' fún ẹ̀bùjẹ àbí Brazil ní 'cardápio'. Ọ̀rọ̀ kòfíì túpo: 'café' sọta nínú Yúrópu ní ìbikítà espresso àbí ní Brazil ó lé ká àwọ̀. Ìlérà jẹ́ pé ẹ̀rọ̀ sọta yẹ láti ara, àti ilé jẹun túpo mọ̀ ara ọ̀mọ́.
Ṣe a ń fo owó àyọ̀ ní ilé jẹun Pótugiési?
Owó àyọ̀ ní Pótugiési kò ṣe àìlèbùn gẹ́gẹ́ ní Mẹ́ríkà. Owó iṣẹ́ ní igbakeji wà ní iwe owó rẹ (wo 'serviço incluído'). Tí a ṣe àpẹ àìlèbùn àti kò fi sí iwe, ìfọwọsi 5-10% à gba ìfẹ́ àbí à kò kàn. Ìyọ̀ ìyẹn tàbí ìtìwọ́ kékeré jẹ́ ìwòye ẹ. Ní Brazil, a fi 10% iwe owó dìde àwàtà. Ní ọ̀pọ̀ àwọn ìpìlẹ̀, iṣẹ́ tí ó yin jù á lé owó àyọ̀ mìíràn, àbí àwọn olùkọ̀ gbọdọ̀ ní owó ní àpò àti kò gbẹ owó àyọ̀ láti àrà gẹ́gẹ́ ní Mẹ́ríkà.
Báwo ni a ṣe sọ àwọn ònìyàn tí kò jẹun ẹran ní ilé jẹun Pótugiési?
Sọ 'Sou vegetariano' (obinrin) tàbí 'Sou vegetariana' (obinrin), tí ó túmọ̀ 'Èmi jẹ́ ònìyàn tí kò jẹun ẹran'. Ẹ lè sì sọ 'Não como carne' (Èmi kò jẹun ẹran). Ṣe alaye àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ìpìlẹ̀, nitorí àwọn onímọ̀ Pótugiési ní igbakeji lérò àwọn tí wọ́n jẹun èja gẹ́gẹ́ onigbéje: 'Não como carne nem peixe' (Èmi kò jẹun ẹran tàbí èja). Fún àwọn tí wọ́n kò jẹun àwọn ohun ìránlọ́wọ̀ ẹran, lo 'vegano/a' tàbí ìsalaye 'Não como produtos de origem animal' (Èmi kò jẹun ohun tí ó jáde ní ẹran). Aiyẹ-oúnjẹ Pótugiési ní ẹran tó jù, àbí ìpìlẹ̀ ní àwọn ohun àrá tuntun tó fẹ, nítorínà àwọn ìpìlẹ̀ tí àlejò lò pọ̀.
Kini túmọ̀ 'prato do dia' àti ṣe a gbọdọ̀ jẹ́ un?
'Prato do dia' túmọ̀ 'oúnjẹ tó ṣe àlúma fún ónìi' àti jẹ́ igbakeji àìnà tí ó dájú ní ilé jẹun Pótugiési. Ó jẹ́ àkókó oúnjẹ tó ní àwọn ẹrọ̀ tun túun àti oúnjẹ tí ó tun ní igbakeji, nígbakeji sowó àpáta. Àwọn oúnjẹ wọ̀nyí ní akọ́jọpọ aiye-tí ó dábadábá ni ọ̀rọ̀ tí ó tun túun. Ìgbésẹ̀ jẹ́ ní oríalé nitori ó lo ìkòkò tí ó dábadábá ní ọ̀fúfú. Ní igbakeji ilé jẹun a ní ìtàkò fún àwọn oúnjẹ yìí.