Lisbonda pastéis de nata taglapdygyňyzda ýa-da Rio-da feijoada suwladygyňyzda, Portugals iş-aş we restoran sözlerini bilmek sizin aş-aş tejribäňizi sorşu höweslendirmesi bolmakdan oturdyryş we asyl deňeýiye ötzütmek üçin möhüm. Bu gollanmada restoranda nahar sargyt bermek, içgi soramak, menýu okamagy we hasabat tölegini ylysdyk bilen çözmek üçin 24 amaly sözleri ögreçeksiňiz. Diňe näme aýtmalydygyny däl-de, her bir sözlemegiň nädip tab bir şekilde aýdalandyrylmagyny, hemmem-de Portugals ýa-da Braziliýa tablisynyň islendik yerinde öz orunuňyza girip bilmegiňize kömek eden medeniýet taýdan älim maglumatlaryny ögreçeksiňiz.
Contents
Esasy Talaplama: Suw, Koffee we Görnüş
Bu esasy sözleme umumy içgileri we iş-aş sargyt bermäge kömek edýär. Bunlardan başlangyç gelmeli, hiçde aç ýa-da susag galmaz.
Água, por favor
AH-gwah, poor fah-VOHR
Suw, haýyş edýin
'Água' -yň birinji slogyny güýçli çekmegi. 'U' täsin 'w' sesi ýaly hereket edip 'a' -ga birleşýär.
Um café, por favor
oong kah-FEH, poor fah-VOHR
Bir koffee, haýyş edýin
'Um' diňe ingiliz 'um' sözüniň ýaly aýdylmaşyk. Nasal we gysgat ediň.
Estou com fome
esh-TOH kohng FOH-mee
Men açam
Portugaliýada 'estou' 'shtooh' -a goşa ses berýär. Braziliýada aydym: 'esh-TOH'.
Estou com sede
esh-TOH kohng SEH-djee
Men susagam
Nasal 'com' alyp bar. 'Kohng' diýende burun salyp tutuň.
Posso ter um chá?
POH-soo tehr oong SHAH?
Çay alyp bilermen?
'Posso' -da açyk 'oh' ses bolsa, 'aw' däl. Çifte 's' jygynyň bolsa.
Tem pão?
teng POW-ng?
Lepeşi barmy?
'Pão' -ny 'pow' aýdyp, burnuňyz birneme gysyp bar. Nasalizasiýa möhüm.
Iş-aş Islegleriniň Çeşidi
Bu sözleme iş-aş isleglerini we talablaryny aýdyp bermäge kömek edýär, menýuny çözmek we näme yzip ýa-da tüketmeseň tüşünemek üçin möhüm.
Não como carne
now KOH-moo KAHR-nee
Men et ypmyn
'Não' -ny gysgat we nasal ediň. Ses gesmesini uzyn çekmeň.
Prefiro peixe
preh-FEE-roo PAY-shee
Men balyk suwlananym
Stress 'prefiro' -da 'FEE' -de. Birinji slogny deň stress bermeň.
Quero arroz
KEH-roo ah-HOHSH
Men buday isleýin
Portugaliýada 'arroz' 'sh' ses bilen ahyryp. Braziliýada 'ah-HOHZ' buzulýan 'z' bilen.
Tem leite?
teng LAY-chee
Sütüň barmy?
'Leite' -da 't' 'e' ýa-da 'i' öň Braziliýa Portugalsda 'ch' ýaly ses berýär. Europäa Portugalsda gorap 't' galýar.
Fruta fresca, por favor
FROO-tah FRESH-kah, poor fah-VOHR
Teşe miwle, haýyş edýin
Sesleri pak we ingilizçä ýaly birneme dikmeň.
Restoranda: Ornunyzy Almak we Sargyt Bermek
Restoran tejribäňizi girişden sargyt bermäge çenli geçip bar bu möhüm sözleme. Söz edişiňiz nädip dilsiz we ylysdykly ses berýärdi.
Uma mesa para dois, por favor
OO-mah MEH-zah PAH-rah doysh, poor fah-VOHR
Iki adam üçin bir stol, haýyş edýin
'Para' -ny güçlü stress bermeň. Birgä geçmen söz, tez aýdylýar.
Posso ver o menu?
POH-soo vehr oo meh-NOO?
Menýu görebildirim?
'Ver' -iň sonundaky 'r' Europäa Portugalsda gowy aýdylmaýar, täsin 'veh'.
Gostaria de pedir
gohsh-tah-REE-ah djee peh-DEER
Men sargyt bermek islerim
Ritmini will: gohsh-tah-REE-ah, üçünji slogda emphasis.
Qual é o prato do dia?
kwahl eh oo PRAH-too doo DEE-ah?
Günüň naharlanmy nädi?
Bu sözle tiz aýdylmaň. Her söz açyk bolmalydyr, esasda sorag soramagynyňyzda.
Isto está delicioso
EESH-too esh-TAH deh-lee-see-OH-zoo
Bu lezzet ýa-da ajaýy
Stress 'delicioso' -da üçünji slogda: 'OH'. Ony hemfily aýdyň!
Pode recomendar algo?
POH-djee heh-koh-men-DAHR AHL-goo?
Näsini raft berip bilersen?
Stress 'recomendar' -yň sonunda 'DAHR' -de. Sonundaky 'r' aýdylýar, köp finaly sesler bolsa.
Portugals Restoran Sözler Uzun Alyş
Bu möhüm restoran terminy menýu okamagy we sizin naharnyň wagtynda bolup geçenleri duşünmäge kömek edýär.
A ementa
ah eh-MEN-tah
Menýu
Her slogny aýratyn: eh-MEN-tah. Birleşdirmeň.
A sobremesa
ah soh-breh-MEH-zah
Sowant
Umumy ýalnyşlyk: birinji slogda stress bermeň. 'Soh-breh-MEH-zah', 'SOH-breh-mesa' däl.
A conta
ah KOHN-tah
Hasabat
'N' nasal ediň: 'KOHN-tah', 'KON-tah' däl. Nasalizasiýa esasy, ýörite.
O serviço está incluído?
oo sehr-VEE-soo esh-TAH een-kloo-EE-doo?
Işçi hasaby goşuldy?
Bölüp aýdyň: sehr-VEE-soo (işçi), een-kloo-EE-doo (goşuldy). Ritim ýatlamaga kömek edýär.
Ganatlar Zepelaň we Ýörite Talap
Bu sözleme beren planlamak we ýörite talaplary aýdyp bermäge kömek edýär, sizin aş-aş tejribäňizi howply edýär.
Tenho uma reserva
TEN-yoo OO-mah heh-ZEHR-vah
Menziň ganasym bar
'TEN-yoo' däl 'TEN-hoo'. 'Nh' bir ses, spaniş 'ñ' ýaly.
Sem sobremesa, obrigado/a
seng soh-breh-MEH-zah, oh-bree-GAH-doo/dah
Sowant ýok, sag bolun
Nasal 'sem' tiz, uzyn çekmeň. Aňam söze seret aýtylyş.
Estou pronto para pedir
esh-TOH PROHN-too PAH-rah peh-DEER
Men sargyt bermäge taýynam
'Pronto' -da nasal ortada: 'PROHN-too', 'PRON-too' däl.
Mais alguma coisa?
mighsh ahl-GOO-mah COY-zah?
Gana näsini?
'Coisa' -da diftong 'oy' ýaly 'boy': 'COY-zah'.
Uma garrafa de água
OO-mah gah-HAH-fah djee AH-gwah
Bir gabylan suw
Garrafa: gah-HAH-fah, stress ortasy slogda we 'rr' aydym ýaly.
Tips
Nasal ünlüler: Türkçede nazal ünlü yoktur, ama Portekizce'de 'ão', 'ãe', 'em' gibi sesler çok önemlidir. 'Pão' (ekmek), 'com' (ile) kelimelerinde hava burnunuzdan geçmeli. Türkçe konuşurken sadece ağızdan ses çıkarırız, fakat Portekizce'de bu nazal sesleri öğrenmezseniz 'não' (hayır) kelimesi 'nau' gibi yanlış anlaşılır. Burnunuzu tutarak pratik yapın, titreşim hissetmelisiniz.
Porsiyon terimleri: Türkçede 'bir porsiyon' deriz ama Portekizce'de 'uma dose' tam porsiyon (genelde iki kişilik), 'meia dose' yarım porsiyondur. Restoranda 'Quero arroz' derken porsiyon büyüklüğünü bilmezseniz çok yemek gelir. Türk mutfağında herkes kendi tabağını yer, ama Portekiz mutfağında 'entradas' (mezeler) paylaşılır. 'Para partilhar' (paylaşmak için) ifadesi çok kullanılır. 'Dose' sistemini öğrenmek israfı önler.
Resmi sipariş dili: Türkçede 'İstiyorum' demek normaldir ama Portekizce'de 'Quero' garsona karşı kaba gelir. 'Gostaria de pedir' (sipariş vermek isterdim) veya 'Queria' (isterdim) şart kipi kullanmalısınız. İngilizce gibi sadece 'por favor' eklemek yetmez, fiil şeklini değiştirmelisiniz. Türkçe'deki gibi emir kipi yerine nazik şartname kullanın. 'Posso ver o menu?' derken 'pode' ile izin istiyorsunuz, bu saygı gösterir.
Sessiz son harfler: Avrupa Portekizcesi'nde son 'e' ve 'o' harfleri yutulur, Türkçe'deki gibi açıkça söylenmez. 'Leite' (süt) 'leyt' gibi, 'carne' (et) neredeyse 'carn' gibi duyulur. Türkçe'de her hecenin sonu açık telaffuz edilir ama Portekizce'de kaybolur. Garson 'pode' dediğinde 'pohd' gibi gelir. Brezilya Portekizcesi son ünlüleri Türkçe gibi söyler, ama Avrupa versiyonunda dinleme yaparken bu sıkıştırmayı beklemelisiniz.
Yanlış eşler: Türkçe'den Portekizce'ye geçen kelimeler dikkat gerektirir. 'Sopa' çorba (Türkçe 'sopa' değil), 'presunto' jambon (prosciutto değil). 'Prato' hem tabak hem yemek anlamına gelir. Menüde 'de peixe' (balıklı), 'com frango' (tavuklu) gibi edatlar önemlidir. Türkçe'de 'balık çorbası' derken sıralama farklı, Portekizce'de 'sopa de peixe' şeklinde 'de' edatı kullanılır. Arapça'dan Türkçe'ye geçen yemek isimleri Portekizce'de yoktur.
Iş-aş ýagdaýlary üçin Portugals nähil gatylydyr?
Restoran dilinde Portugals sözlemegi ingiliz çekişdirilen adamlar üçin başlaýan derejesinde dik dolaşylmadyr. Grammatika esasy talaplalar üçin göwrümi (diňe at we 'por favor' size uzak gider), we köp iş-aş sözleri kognatlary ýa-da halkara tanalan. Esasy kynlyklar: sözlemegi, esasda 'pão' we 'não' ýaly umumy sözlerdäki nasal sesler, we asyl sözlemeçilerden gelmän jogaplaryny düşünmek tiz sözleýär. Europäa Portugals bilen Braziliýa Portugals aýratyn düşüneli. Restoran işçiler turystlara ýa-da adaty. Bu esasy sözleri öwrenmek tez ylysdykly gazalandyryp berýär, we iş-aş amal neşe etmek üçin ýeterlige.
Frequently asked questions
Portugalsda hasabat nädip soramaly?
'A conta, por favor' (ah KOHN-tah, poor fah-VOHR) aýdyň, bu 'Hasabat, haýyş edýin' demegi. Portugals restoranynda, işçi hasabaty öz geçile bermäge gerek. Bu diners ençeme oturmak rugunda rugalyk berýär işçi tizleşdirilmän. Işçi dikkate almak we hawa çizmek ýa-da garaşmak bolup biler, bu halkara düşüniländirilýär.
Iş-aş üçin Europäa Portugals bilen Braziliýa Portugalsynyň arasynda näme fark bar?
Iki görnüş iş-aş we restoran sözlemegi üçin esasy sözleri paýlaşýar, ýörite sözlemegi aýratyn. Europäa Portugals sesleri gysgyp we kesili ses berýär, Braziliýa Portugals açyk we melodik. Käbir sözleme farkly: Portugaliýada 'ementa' menýu, Braziliýada 'cardápio' aýdylýar. Koffee termiñology farkly bolup biler: 'Café' Portugaliýada espresso berýär, Braziliýada filterlenän koffee bolup biler. Gowu haber: iki görnüş birbirini duşunýar we restoran sözleme iki sebitde gowu işlemeýär.
Portugals restoranlarynyda tip çaklamak derwaý?
Portugaliýada tip Amerika restoranynyň ýaly hökmünde däl. Işçi hasaby adatça hasabata goşulýar ('serviço incluído' barla). Işçi gowu bolsa we goşuly däl bolsa, 5-10% goşmak baha berilýär. Hasabat tutuwly ýa-da kiçi pul galmagy umumy. Braziliýada, 10% işçi hasaby adatça öz geçile goşulýar. Iki ýurtda, oşa işçi ýörite baha berip biler, ýörite işçiler esas upay alýarlar we amerikaly restaurant medeniýeti ýaly tip täze bolmadylar.
Portugals restoranlarynyda vegetarian bolup aýdmalydygyn näsini?
'Sou vegetariano' (erkek) ýa-da 'Sou vegetariana' (aýal) aýdyň, 'Men vegetarian' demegi. 'Não como carne' (Men et ypmyn) aýdyp bolup bilar. Käbir Portugals adamlary pescatarianlarny vegetarian hasaplandyradylar, onda belgilenş: 'Não como carne nem peixe' (Men ne et, ne de balyk ypmyn). Veganlary üçin 'vegano/a' ýa-da 'Não como produtos de origem animal' (Men haýwan produktlary ypmyn) aýdyň. Adaty Portugals naharlanmasy et-dag ol, ýörite şäherlerde vegetarian saçlamalar ösýär, esasda turyst sebitlerinde.
'Prato do dia' nädi we men ony sargyt bermelidim?
'Prato do dia' 'Günüň naharlandy' demegi we adatça Portugals restoranlarynyda iň gowu baha. Bu bitin nahar: çorba, esasy nahar, sowant we adatça içgi goşuldu, belgilenm bahada. Bu günlük ýöriteme täze, mevsim alatlamasynyň esasy we oshol aşymlylygynyň gowy tapylynyň alatlamasy. Sözleme adatça gowu bolsa çünki bügün täze ýaly. Restoranda bu teklifi gözlemek güreltilýär. 'Qual é o prato do dia?' (Günüň naharlandy nädi?) soramak asyl, ýokary, rassýonly bahada iş-aş almagynyň gowu usuly, we restoranyň bu teklifi tutuwly görlemegi.